Thông báo
CẢM ƠN QUÝ KHÁCH ĐÃ ĐẶT LỊCH KHÁM TẠI AIH.
Quý khách có muốn đăng ký thông tin trước không?
Vui lòng điền vào thông tin bên dưới
Khẩn cấp
LO ÂU VÀ TRÀO NGƯỢC DẠ DÀY: BỆNH NÀO ĐẾN TRƯỚC? NGHIÊN CỨU MỚI HÉ LỘ CÂU TRẢ LỜI
Nhiều người bị trào ngược nhưng càng lo lắng thì bệnh càng nặng
“Tôi cứ mỗi lần áp lực công việc là lại ợ nóng.”
“Mỗi khi mất ngủ, cảm giác nóng rát sau xương ức xuất hiện nhiều hơn.”
“Đi khám nhiều lần không thấy tổn thương nặng nhưng triệu chứng vẫn kéo dài.”
Theo ThS.BS Mai Viễn Phương, Trưởng Đơn vị Nội soi Tiêu hóa, Bệnh viện Quốc tế Mỹ (AIH), đây là những tình huống rất phổ biến ở người mắc bệnh trào ngược dạ dày - thực quản (GERD). Trong nhiều năm, các bác sĩ nhận thấy lo âu và GERD thường xuất hiện đồng thời, nhưng vẫn còn một câu hỏi quan trọng: Liệu lo âu làm bệnh trào ngược nặng hơn, hay chính trào ngược kéo dài khiến người bệnh trở nên lo âu?
Một nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích di truyền hiện đại đã mang đến thêm bằng chứng để giải đáp vấn đề này. Kết quả cho thấy mối liên hệ giữa GERD và lo âu không chỉ là sự trùng hợp mà có thể là mối quan hệ hai chiều, trong đó mỗi tình trạng đều có thể tác động và làm trầm trọng thêm tình trạng còn lại.
Trào ngược dạ dày là gì?
GERD là tình trạng dịch vị từ dạ dày trào ngược lên thực quản, gây ra các triệu chứng như:
Ợ nóng.
Ợ chua.
Nóng rát sau xương ức.
Nuốt vướng.
Ho kéo dài.
Khàn tiếng.
Phần lớn người bệnh đáp ứng tốt với việc thay đổi lối sống và dùng thuốc. Tuy nhiên, vẫn có một nhóm người dù đã điều trị đúng nhưng triệu chứng vẫn kéo dài hoặc tái phát nhiều lần.
Rối loạn lo âu là gì?
Rối loạn lo âu không đơn thuần là cảm giác lo lắng trước một kỳ thi hay một cuộc họp quan trọng. Đây là tình trạng lo âu kéo dài, khó kiểm soát và ảnh hưởng đến cuộc sống hằng ngày.
Người bệnh có thể gặp:
Căng thẳng thường xuyên.
Hồi hộp, tim đập nhanh.
Khó ngủ.
Khó tập trung.
Luôn nghĩ đến những điều tiêu cực.
Điều đáng chú ý là lo âu không chỉ ảnh hưởng đến tinh thần mà còn tác động đến nhiều cơ quan trong cơ thể, đặc biệt là hệ tiêu hóa.
Nghiên cứu mới cho thấy điều gì?
Nghiên cứu sử dụng phương pháp Mendelian Randomization, một kỹ thuật phân tích dựa trên dữ liệu di truyền. Thay vì chỉ quan sát xem hai bệnh có xuất hiện cùng nhau hay không, phương pháp này giúp đánh giá liệu có tồn tại mối quan hệ nhân quả giữa chúng.
Kết quả cho thấy:
Người có yếu tố di truyền làm tăng nguy cơ mắc GERD cũng có nguy cơ cao hơn mắc rối loạn lo âu.
Ngược lại, yếu tố di truyền liên quan đến rối loạn lo âu cũng làm tăng nguy cơ xuất hiện GERD.
Điều này gợi ý rằng hai bệnh có thể ảnh hưởng lẫn nhau theo cả hai chiều, thay vì chỉ một bệnh là nguyên nhân của bệnh còn lại.
Vì sao lo âu có thể làm nặng triệu chứng trào ngược?
Theo ThS.BS Mai Viễn Phương, não bộ và hệ tiêu hóa luôn có sự kết nối chặt chẽ thông qua mạng lưới thần kinh, nội tiết và miễn dịch, được gọi là trục não - ruột.
“Khi một người rơi vào trạng thái căng thẳng hoặc lo âu kéo dài, não bộ có thể ảnh hưởng đến hoạt động của thực quản và dạ dày. Đồng thời, ngưỡng cảm nhận đau cũng thay đổi, khiến người bệnh cảm thấy nóng rát hoặc khó chịu nhiều hơn, ngay cả khi lượng axit trào ngược không nhiều. Nói cách khác, hệ tiêu hóa trở nên nhạy cảm hơn với những kích thích rất nhỏ. Đó là lý do có những người chỉ bị trào ngược nhẹ nhưng các triệu chứng lại rất rõ rệt và ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống.”
Lo âu làm thay đổi thói quen sinh hoạt
Stress kéo dài còn khiến nhiều người:
Ăn uống không đúng giờ.
Ăn quá nhanh.
Uống nhiều cà phê hoặc nước tăng lực.
Thức khuya.
Ít vận động.
Hút thuốc hoặc uống nhiều rượu bia.
Đây đều là những yếu tố đã được chứng minh có thể làm triệu chứng GERD xuất hiện thường xuyên hơn.
Trào ngược kéo dài cũng có thể làm người bệnh lo âu
Theo ThS.BS Mai Viễn Phương, mối quan hệ giữa trào ngược và lo âu không chỉ diễn ra theo một chiều.
Nếu một người phải chịu cảm giác nóng rát sau xương ức gần như mỗi ngày, mất ngủ vì ợ nóng hoặc luôn lo sợ triệu chứng tái phát sau mỗi bữa ăn, họ có thể dần trở nên căng thẳng và lo lắng.
Một số người còn sợ ăn vì nghĩ rằng bất kỳ món nào cũng có thể gây trào ngược. Việc kiêng khem quá mức không chỉ ảnh hưởng đến dinh dưỡng mà còn làm giảm chất lượng cuộc sống.
Do đó, GERD kéo dài không chỉ là bệnh của thực quản mà còn có thể tác động đến sức khỏe tinh thần.
Vì sao có người nội soi gần như bình thường nhưng vẫn rất khó chịu?
Đây là câu hỏi mà nhiều người bệnh thắc mắc.
Mức độ tổn thương trên nội soi không phải lúc nào cũng phản ánh đúng mức độ triệu chứng.
Có những người viêm thực quản khá nặng nhưng ít đau.
Ngược lại, có người gần như không có tổn thương rõ ràng nhưng lại nóng rát và đau kéo dài.
Một trong những nguyên nhân là tăng nhạy cảm thực quản. Khi hệ thần kinh trở nên nhạy cảm hơn, những kích thích rất nhẹ cũng có thể tạo ra cảm giác khó chịu rõ rệt.
Điều trị hiệu quả cần nhìn người bệnh một cách toàn diện
Điều trị GERD không chỉ nhằm giảm lượng axit trong dạ dày.
Ở những người có biểu hiện lo âu hoặc căng thẳng kéo dài, bác sĩ có thể kết hợp nhiều biện pháp:
Dùng thuốc điều trị GERD theo chỉ định.
Điều chỉnh chế độ ăn và sinh hoạt.
Giảm cân nếu thừa cân.
Hạn chế rượu bia và thuốc lá.
Cải thiện giấc ngủ.
Tập thể dục đều đặn.
Học các kỹ thuật thư giãn như hít thở sâu hoặc thiền.
Khi cần thiết, phối hợp điều trị rối loạn lo âu với bác sĩ chuyên khoa.
Việc kiểm soát tốt cả sức khỏe tiêu hóa và sức khỏe tinh thần thường giúp cải thiện triệu chứng tốt hơn so với chỉ tập trung vào một yếu tố.
Khi nào nên đi khám?
Bạn nên đến khám chuyên khoa tiêu hóa nếu:
Ợ nóng hoặc ợ chua kéo dài trên vài tuần.
Triệu chứng tái phát nhiều lần dù đã dùng thuốc.
Có nuốt nghẹn, sụt cân hoặc nôn ra máu.
Đau ngực cần phân biệt với bệnh tim mạch.
Triệu chứng tăng rõ mỗi khi căng thẳng hoặc mất ngủ.
Việc thăm khám sẽ giúp xác định nguyên nhân và xây dựng kế hoạch điều trị phù hợp, tránh tự ý dùng thuốc kéo dài.
Kết luận
Các bằng chứng khoa học ngày càng cho thấy mối liên hệ giữa rối loạn lo âu và bệnh trào ngược dạ dày không phải là sự trùng hợp. Hai tình trạng này có thể tác động qua lại, tạo thành một vòng luẩn quẩn khiến triệu chứng kéo dài và ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống.
Nếu bạn đang điều trị GERD nhưng kết quả chưa như mong muốn, đừng chỉ tập trung vào việc giảm axit. Hãy trao đổi với bác sĩ về tình trạng căng thẳng, giấc ngủ và sức khỏe tinh thần của mình. Một kế hoạch điều trị toàn diện, kết hợp chăm sóc cả hệ tiêu hóa và tâm lý, thường mang lại hiệu quả bền vững hơn.
Tại Bệnh viện Quốc tế Mỹ (AIH), người bệnh được tiếp cận mô hình điều trị toàn diện với sự phối hợp giữa thăm khám chuyên sâu, chẩn đoán chính xác và tư vấn cá thể hóa. Không chỉ kiểm soát triệu chứng trào ngược, đội ngũ bác sĩ còn chú trọng nhận diện các yếu tố như căng thẳng, rối loạn giấc ngủ và lối sống để xây dựng kế hoạch điều trị phù hợp, hướng đến cải thiện triệu chứng bền vững và nâng cao chất lượng cuộc sống.
Tài liệu tham khảo
Liu Y, et al. The Causal Role of Gastroesophageal Reflux Disease in Anxiety Disorders and Depression: A Bidirectional Mendelian Randomization Study. Frontiers in Psychiatry. 2023.
Katz PO, et al. ACG Clinical Guideline for the Diagnosis and Management of Gastroesophageal Reflux Disease. American Journal of Gastroenterology. 2022.
Rome Foundation. Rome IV: Disorders of Gut–Brain Interaction.
----------------------
Đăng ký khám và tư vấn tại Bệnh viện Quốc tế Mỹ (AIH)
☎Hotline: 1900 3399 || (028) 3910 9999
🌏Website: www.aih.com.vn
📍Địa chỉ: (Lối vào 199 Nguyễn Hoàng) Số 6, Đường Bắc Nam 3, Phường Bình Trưng (Quận 2 cũ), TP. Hồ Chí Minh
Để lại bình luận