Thông báo
CẢM ƠN QUÝ KHÁCH ĐÃ ĐẶT LỊCH KHÁM TẠI AIH.
Quý khách có muốn đăng ký thông tin trước không?
Vui lòng điền vào thông tin bên dưới
Khẩn cấp
ĐIỀU TRỊ TRÀO NGƯỢC KHÔNG HIỆU QUẢ? ĐỪNG BỎ QUA TĂNG NHẠY CẢM THỰC QUẢN
Tổng quan
Bạn đã uống thuốc điều trị trào ngược dạ dày trong nhiều tuần, thậm chí nhiều tháng. Bạn kiêng cà phê, rượu bia, đồ chua cay, không ăn khuya và tuân thủ đúng hướng dẫn của bác sĩ. Thế nhưng cảm giác nóng rát sau xương ức, ợ nóng hoặc đau tức ngực vẫn xuất hiện, có lúc còn khiến bạn mất ngủ và ảnh hưởng đến công việc, sinh hoạt.
Nhiều người cho rằng điều này có nghĩa là bệnh trào ngược đang nặng hơn hoặc thuốc không đủ mạnh nên tự ý tăng liều, đổi thuốc hoặc dùng thuốc kéo dài. Tuy nhiên, thực tế không phải lúc nào cũng như vậy.
Thạc sĩ, Bác sĩ Mai Viễn Phương, Trưởng Đơn vị Nội soi tiêu hóa, Bệnh viện Quốc tế Mỹ (AIH) cho biết trong nhiều năm thực hành lâm sàng, gặp không ít người bệnh đã điều trị đúng phác đồ nhưng triệu chứng vẫn kéo dài. Sau khi được thăm khám và làm các xét nghiệm cần thiết, nguyên nhân không phải do acid dạ dày quá nhiều mà là thực quản đã trở nên quá nhạy cảm. Chỉ một lượng rất nhỏ dịch trào ngược, thậm chí những kích thích vốn hoàn toàn bình thường ở người khỏe mạnh, cũng đủ gây cảm giác nóng rát hoặc đau.
Tình trạng này được gọi là tăng nhạy cảm thực quản. Đây là một bệnh lý ngày càng được quan tâm trong chuyên ngành tiêu hóa vì có biểu hiện rất giống bệnh trào ngược dạ dày – thực quản nhưng cơ chế bệnh sinh và hướng điều trị lại khác nhau. Nếu không được chẩn đoán đúng, người bệnh có thể sử dụng thuốc giảm tiết acid trong thời gian dài mà hiệu quả vẫn không như mong đợi.
Trong bài viết này, Bác sĩ Mai Viễn Phương sẽ giải thích tăng nhạy cảm thực quản là gì, làm thế nào để phân biệt với bệnh trào ngược dạ dày – thực quản và vì sao việc chẩn đoán đúng nguyên nhân lại đóng vai trò quan trọng trong điều trị.
Cùng một triệu chứng nhưng chưa chắc là cùng một bệnh
Nhiều người khi bị nóng rát sau xương ức, ợ chua hoặc cảm giác khó chịu ở ngực thường nghĩ ngay đến bệnh trào ngược dạ dày – thực quản. Thực tế, đây đúng là nguyên nhân phổ biến nhất. Tuy nhiên, không phải ai có những triệu chứng này cũng đều bị trào ngược.
Có những người nội soi phát hiện viêm thực quản do acid gây ra. Nhưng cũng có người nội soi hoàn toàn bình thường, uống thuốc giảm tiết acid trong nhiều tháng vẫn không đỡ. Điều này khiến không ít người băn khoăn: “Nếu không còn viêm, tại sao mình vẫn còn nóng rát?”
Câu trả lời là cảm giác nóng rát sau xương ức có thể xuất phát từ nhiều cơ chế khác nhau. Vì vậy, việc xác định đúng nguyên nhân rất quan trọng để lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.
Bệnh trào ngược dạ dày – thực quản
Đây là bệnh lý mà hầu hết mọi người đều đã nghe đến.
Bình thường, giữa thực quản và dạ dày có một van có nhiệm vụ ngăn dịch trong dạ dày trào ngược lên trên. Khi van này hoạt động kém, acid và dịch tiêu hóa sẽ đi ngược lên thực quản nhiều lần trong ngày.
Nếu tình trạng này kéo dài, lớp niêm mạc thực quản sẽ bị kích thích và tổn thương, gây ra các triệu chứng như:
Nóng rát sau xương ức.
Ợ chua.
Đắng miệng.
Đau tức ngực.
Khó nuốt trong những trường hợp nặng.
Khi nội soi, bác sĩ có thể nhìn thấy tình trạng viêm, trợt hoặc loét niêm mạc thực quản.
Đây là nhóm bệnh thường đáp ứng khá tốt với thuốc giảm tiết acid kết hợp thay đổi chế độ ăn uống và sinh hoạt.
Trào ngược dạ dày – thực quản không có viêm thực quản
Không phải người bị trào ngược nào cũng có tổn thương khi nội soi.
Ở nhiều bệnh nhân, acid vẫn trào ngược lên thực quản nhiều hơn bình thường nhưng chưa đủ gây viêm hoặc tổn thương nhìn thấy bằng nội soi.
Vì vậy, mặc dù kết quả nội soi bình thường, người bệnh vẫn có đầy đủ các triệu chứng của bệnh trào ngược như:
Nóng rát sau xương ức.
Ợ chua.
Cảm giác nóng lan lên cổ.
Khó chịu sau ăn.
Những trường hợp này được gọi là bệnh trào ngược dạ dày – thực quản không có viêm thực quản.
Để xác định chính xác, bác sĩ thường cần thực hiện thêm các xét nghiệm chuyên sâu nhằm đo lượng acid trào ngược trong suốt 24 giờ.
Tăng nhạy cảm thực quản
Đây là tình trạng ngày càng được phát hiện nhiều ở những người đã điều trị trào ngược nhưng triệu chứng vẫn kéo dài.
Điểm khác biệt là lượng acid trào ngược ở những người này không nhiều hơn người bình thường. Tuy nhiên, thực quản lại trở nên quá nhạy cảm.
Có thể hình dung thực quản giống như làn da của chúng ta.
Khi da khỏe mạnh, chạm nhẹ sẽ không gây đau. Nhưng nếu da đang bị bỏng hoặc trầy xước, chỉ cần một cái chạm rất nhẹ cũng khiến bạn thấy rát.
Thực quản cũng vậy.
Sau nhiều lần tiếp xúc với acid hoặc do sự thay đổi trong hệ thần kinh cảm nhận đau, thực quản trở nên "nhạy" hơn bình thường. Khi đó, chỉ một lượng rất nhỏ acid, thậm chí những đợt trào ngược vốn được xem là bình thường ở người khỏe mạnh, cũng đủ gây cảm giác nóng rát hoặc đau.
Chính vì nguyên nhân không còn nằm ở lượng acid, nên nhiều người dù đã uống thuốc giảm tiết acid đúng cách vẫn không cải thiện nhiều triệu chứng.
Ợ nóng chức năng
Đây là nhóm bệnh khó nhận biết nhất.
Người bệnh vẫn cảm thấy nóng rát sau xương ức giống hệt bệnh trào ngược. Tuy nhiên, khi kiểm tra kỹ, bác sĩ không phát hiện:
Viêm thực quản.
Acid trào ngược bất thường.
Mối liên quan giữa các đợt trào ngược và triệu chứng.
Nói cách khác, cảm giác nóng rát lúc này không còn do acid gây ra.
Các nhà khoa học cho rằng nguyên nhân liên quan nhiều đến sự rối loạn trong quá trình xử lý cảm giác đau của hệ thần kinh. Căng thẳng kéo dài, lo âu, mất ngủ hoặc stress có thể làm triệu chứng trở nên rõ rệt hơn.
Ở nhóm bệnh nhân này, việc tiếp tục tăng liều thuốc giảm tiết acid thường không mang lại nhiều lợi ích.
Vì sao rất dễ nhầm lẫn?
Điều khiến các bệnh lý này khó phân biệt là vì chúng đều có những triệu chứng gần giống nhau.
Người bệnh đều có thể gặp:
Nóng rát sau xương ức.
Ợ chua.
Đau ngực không do tim.
Khó chịu sau ăn.
Chỉ dựa vào triệu chứng, ngay cả bác sĩ cũng rất khó khẳng định người bệnh thuộc nhóm nào.
Đó là lý do vì sao có những người uống thuốc trào ngược rất hiệu quả, nhưng cũng có người uống nhiều tháng hoặc nhiều năm mà triệu chứng gần như không thay đổi.
Làm thế nào để xác định đúng bệnh?
Nội soi thực quản là bước đầu tiên giúp phát hiện các tổn thương như viêm, loét hoặc biến chứng của bệnh trào ngược.
Nếu nội soi bình thường nhưng triệu chứng vẫn kéo dài, bác sĩ có thể chỉ định thêm các xét nghiệm chuyên sâu để đánh giá lượng acid trào ngược và xác định xem triệu chứng có thực sự liên quan đến các đợt trào ngược hay không.
Nhờ những kỹ thuật này, bác sĩ có thể phân biệt được:
Bệnh trào ngược dạ dày – thực quản thực sự.
Trào ngược không có viêm thực quản.
Tăng nhạy cảm thực quản.
Ợ nóng chức năng.
Việc chẩn đoán chính xác sẽ giúp tránh điều trị kéo dài không cần thiết và lựa chọn phương pháp phù hợp với từng người bệnh.
Điều trị có giống nhau không?
Câu trả lời là không.
Nếu nguyên nhân là do acid trào ngược quá nhiều, mục tiêu điều trị là giảm lượng acid và hạn chế tình trạng trào ngược.
Ngược lại, nếu nguyên nhân là tăng nhạy cảm thực quản hoặc ợ nóng chức năng, việc chỉ tăng liều thuốc giảm tiết acid thường không giải quyết được vấn đề. Khi đó, bác sĩ có thể cân nhắc các thuốc giúp điều hòa cảm nhận đau của thực quản, kết hợp điều chỉnh lối sống, giảm căng thẳng và cải thiện chất lượng giấc ngủ.
Chính vì vậy, việc xác định đúng nguyên nhân ngay từ đầu sẽ giúp người bệnh điều trị hiệu quả hơn, tiết kiệm thời gian, chi phí và hạn chế sử dụng thuốc không cần thiết.
Kết luận
Không phải tất cả những người bị nóng rát sau xương ức đều mắc cùng một bệnh. Có người do acid trào ngược quá nhiều, có người do thực quản trở nên quá nhạy cảm, cũng có người triệu chứng xuất phát từ sự rối loạn trong quá trình cảm nhận đau của hệ thần kinh.
Nếu bạn đã điều trị trào ngược đúng hướng trong nhiều tuần hoặc nhiều tháng nhưng triệu chứng vẫn không cải thiện, đừng tự ý tăng liều hoặc kéo dài thời gian dùng thuốc. Việc thăm khám chuyên khoa và xác định đúng nguyên nhân sẽ giúp lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp, tránh dùng thuốc không cần thiết và cải thiện chất lượng cuộc sống.
Tại Khoa Tiêu hóa, Bệnh viện Quốc tế Mỹ, người bệnh được thăm khám bởi đội ngũ bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa giàu kinh nghiệm, kết hợp với hệ thống nội soi Olympus thế hệ mới có khả năng phát hiện sớm các tổn thương viêm thực quản do trào ngược và nhiều bệnh lý khác của đường tiêu hóa. Đối với những trường hợp triệu chứng kéo dài nhưng nội soi bình thường, bác sĩ sẽ đánh giá toàn diện để phân biệt giữa bệnh trào ngược dạ dày – thực quản, tăng nhạy cảm thực quản và ợ nóng chức năng, từ đó xây dựng phác đồ điều trị phù hợp.
Nếu thường xuyên gặp tình trạng nóng rát sau xương ức, ợ chua, đau ngực không rõ nguyên nhân hoặc đã điều trị trào ngược trong thời gian dài nhưng triệu chứng vẫn chưa cải thiện như mong đợi, người bệnh nên đến Khoa Tiêu hóa, Bệnh viện Quốc tế Mỹ (AIH) để được thăm khám, chẩn đoán chính xác nguyên nhân và xây dựng phác đồ điều trị phù hợp ngay từ giai đoạn sớm.
Tài liệu tham khảo
Swada A, Sifrim D, Fujiwara Y. Esophageal Reflux Hypersensitivity: A Comprehensive Review. Gut Liver. 2023;17(6):831-842. doi:10.5009/gnl220373. PMID: 36588526; PMCID: PMC10651372.
----------------------
Đăng ký khám và tư vấn tại Bệnh viện Quốc tế Mỹ (AIH)
☎Hotline: 1900 3399 || (028) 3910 9999
🌏Website: www.aih.com.vn
📍Địa chỉ: (Lối vào 199 Nguyễn Hoàng) Số 6, Đường Bắc Nam 3, Phường Bình Trưng (Quận 2 cũ), TP. Hồ Chí Minh
Để lại bình luận