Thông báo
Vui lòng điền vào thông tin bên dưới
Khẩn cấp
VIÊM AMIDAN NÊN LÀM GÌ ĐỂ GIẢM ĐAU HIỆU QUẢ VÀ PHỤC HỒI SỚM?
Amidan (tonsils) là hai tổ chức lympho nằm hai bên thành sau họng, đóng vai trò như một phần của hệ lympho vùng hầu-họng, góp phần trong việc bắt giữ và đáp ứng miễn dịch với các tác nhân vi sinh khi hít hoặc nuốt vào.
Viêm amidan (tonsillitis) là tình trạng viêm cấp hoặc mạn của mô amidan, thường do nhiễm trùng, gây sưng, đỏ và có thể xuất hiện bựa mủ hay giả mạc.
Viêm amidan là bệnh lý phổ biến, đặc biệt ở trẻ em và thanh thiếu niên, và có thể tái phát nhiều lần, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống, dinh dưỡng và đôi khi dẫn tới biến chứng tại chỗ hoặc toàn thân.
Phân loại
Viêm amidan có thể được phân loại theo nhiều cách:
1. Theo thời gian tiến triển
Viêm amidan cấp: khởi phát nhanh, kéo dài vài ngày đến dưới 2 tuần.
Viêm amidan bán cấp / kéo dài: kéo dài hơn 2 tuần hoặc không hoàn toàn hồi phục.
Viêm amidan mạn / tái phát: xảy ra nhiều đợt trong năm hoặc kéo dài nhiều năm.
2. Theo tác nhân gây bệnh
Viêm amidan do virus
Viêm amidan do vi khuẩn
Viêm amidan hỗn hợp (virus + vi khuẩn)
3. Theo hình thái lâm sàng / biến chứng
Viêm amidan đơn thuần (không biến chứng)
Viêm amidan có biến chứng tại chỗ (ví dụ: áp xe quanh amidan / peritonsillar abscess)
Viêm amidan gây biến chứng hệ thống / thứ phát (hiếm hơn)
Nguyên nhân
Tác nhân vi sinh
Virus: là nguyên nhân phổ biến nhất gây viêm amidan, bao gồm các loại virus đường hô hấp như adenovirus, rhinovirus, coronavirus, virus cúm, virus hợp bào hô hấp (RSV)… (tương tự các tác nhân của viêm họng)
Vi khuẩn: khi vi khuẩn xâm nhập và gây viêm, trong đó phổ biến nhất là Streptococcus pyogenes (Streptococcus nhóm A) (cũng thường gặp trong viêm họng cấp)
Các vi khuẩn khác: hiếm hơn, có thể có các tác nhân hỗn hợp hoặc vi khuẩn khác tùy theo bối cảnh lâm sàng.

Yếu tố thuận lợi
Tiếp xúc với nguồn lây (qua giọt bắn, tiếp xúc hầu họng)
Suy giảm miễn dịch tại niêm mạc họng
Viêm đường hô hấp trên đi kèm
Tiền sử viêm hạch lympho vùng hầu họng
Điều kiện vệ sinh đường hô hấp kém
Triệu chứng
Triệu chứng lâm sàng của viêm amidan có thể khác nhau tùy mức độ viêm và tác nhân gây bệnh. Một số triệu chứng thường gặp gồm:
Sốt
Đau họng
Amidan đỏ, phù nề
Có lớp bựa mủ trắng hoặc vàng trên bề mặt amidan
Hơi thở hôi
Chán ăn
Đau tai (có thể đau lan tới tai)
Giọng nói khàn, ngứa họng, cảm giác nghẹn họng
Ở trẻ nhỏ: có thể nôn, đau bụng, tiết nước bọt nhiều hơn bình thường

Nếu viêm tái phát hoặc nặng, có thể có dấu hiệu bên ngoài như sưng hạch cổ, amidan to che khuất đường thở, hoặc biến chứng áp xe cạnh amidan (áp xe quanh amidan) làm lệch vòm họng, khó há miệng, đau dữ dội.
Chẩn đoán
Chẩn đoán viêm amidan dựa chủ yếu trên lâm sàng, kết hợp xét nghiệm khi cần để xác định tác nhân và loại trừ các nguyên nhân nghiêm trọng.
Khám lâm sàng
Nhìn amidan: đánh giá kích thước, độ phù nề, đỏ, có giả mạc hoặc bựa mủ
Khám vòm họng, đáy lưỡi, hạch cổ
Quan sát khó nuốt, khó há miệng, lệch vòm họng (nếu có áp xe cạnh amidan)
Kiểm tra nhiệt độ, mạch, các dấu hiệu toàn thân
Xét nghiệm hỗ trợ
Test nhanh kháng nguyên Streptococcus nhóm A (rapid strep test): nếu dương tính, có thể khẳng định vi khuẩn streptococcal
Cấy họng: nếu cần xác định vi khuẩn, độ nhạy kháng sinh
Công thức máu, CRP / ESR: để đánh giá phản ứng viêm
Khí máu hoặc oxi máu: nếu có dấu hiệu ảnh hưởng hô hấp
Nội soi mũi-họng / nội soi vòm họng: nếu muốn đánh giá tổn thương sâu, sự lan tỏa hoặc nghi ngờ bất thường vùng cổ họng.

Chẩn đoán phân biệt và lưu ý
Viêm họng không có amidan
Nhiễm EBV / mono (mono có thể gây viêm tonsil nặng, giả mạc)
U vùng họng, amidan đơn to bất thường (nên sinh thiết nếu amidan một bên to bất thường)
Áp xe quanh amidan (peritonsillar abscess)
Bệnh viêm họng khác (ví dụ do kháng thuốc, viêm niêm mạc do hóa chất, nấm…)
Điều trị
Điều trị viêm amidan tùy theo nguyên nhân (virus hay vi khuẩn), mức độ triệu chứng, tần suất tái phát và sự xuất hiện biến chứng.
Điều trị nội khoa
Điều trị hỗ trợ:
Nghỉ ngơi đầy đủ
Bù nước, chế độ ăn mềm, dễ nuốt
Súc miệng nước muối ấm
Thuốc giảm đau, hạ sốt (như paracetamol, ibuprofen)
Kháng sinh:
Với viêm amidan do Streptococcus nhóm A, nên sử dụng kháng sinh theo hướng dẫn.
Nếu nghi ngờ viêm do vi khuẩn và test nhanh dương tính hoặc cấy cho kết quả dương, nên điều trị kháng sinh thích hợp. Nếu nguyên nhân là vi khuẩn thì bác sĩ sẽ kê kháng sinh; nếu do virus, kháng sinh không có tác dụng và cơ thể sẽ tự khỏi.
Điều trị biến chứng:
Nếu xuất hiện áp xe quanh amidan, cần dẫn lưu mủ và đôi khi phối hợp kháng sinh mạnh hơn
Nếu có biến chứng hô hấp / tắc nghẹt đường thở, cần xử trí khẩn

Phẫu thuật (cắt amidan – tonsillectomy)
Cắt amidan được xem xét trong các trường hợp:
Viêm amidan tái phát nhiều lần theo tiêu chí (≥ 5 lần/năm, hoặc ≥ 3 lần/năm trong 2 năm liên tiếp, hoặc ≥ 2 lần/năm trong 3 năm liên tiếp).
Viêm amidan mạn không đáp ứng với điều trị nội khoa.
Có biến chứng tái diễn, như áp xe quanh amidan, tắc nghẹt đường thở (ví dụ khi amidan rất to).
Amidan đơn to bất thường phải loại bỏ để làm sinh thiết để loại trừ ác tính.
Nguồn tham khảo:
----------------------
Đăng ký khám và tư vấn tại Bệnh viện Quốc tế Mỹ (AIH)
☎Hotline: (028) 3910 9999
🌏Website: www.aih.com.vn
📍Địa chỉ: (Lối vào 199 Nguyễn Hoàng) Số 6, Đường Bắc Nam 3, Phường Bình Trưng, TP. Hồ Chí Minh
Tìm kiếm
Tin tức
Bác sĩ
































































Để lại bình luận