Thông báo
CẢM ƠN QUÝ KHÁCH ĐÃ ĐẶT LỊCH KHÁM TẠI AIH.
Quý khách có muốn đăng ký thông tin trước không?
Vui lòng điền vào thông tin bên dưới
Khẩn cấp
MẤT CÂN BẰNG HỆ VI SINH ĐƯỜNG RUỘT LÀ GÌ? VÌ SAO NGÀY CÀNG NHIỀU NGƯỜI MẮC MÀ KHÔNG BIẾT?
Theo Thạc sĩ, Bác sĩ Mai Viễn Phương, Trưởng Đơn vị Nội soi tiêu hóa, Bệnh viện Quốc tế Mỹ (AIH), mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột có thể là nguyên nhân khiến bạn đầy hơi, táo bón, tiêu chảy hoặc mệt mỏi kéo dài. Hiểu đúng về hệ vi sinh để bảo vệ sức khỏe tiêu hóa và sức khỏe toàn thân.
Trong quá trình thăm khám, nhiều bệnh nhân chia sẻ với bác sĩ: “Bác sĩ ơi, tôi nội soi kết quả bình thường mà sao bụng vẫn cứ khó chịu?”
Bác sĩ Phương cho biết, có những người bệnh đã đi khám ở nhiều nơi. Họ từng nội soi dạ dày, nội soi đại tràng, siêu âm bụng, làm nhiều xét nghiệm máu nhưng kết quả đều gần như bình thường. Thế nhưng, cảm giác đầy bụng, chướng hơi, khó tiêu, táo bón hoặc tiêu chảy vẫn lặp đi lặp lại nhiều tháng, thậm chí nhiều năm.
Không ít người bắt đầu lo lắng. Họ lên mạng tìm kiếm thông tin, đọc hàng chục bài viết khác nhau và cuối cùng càng hoang mang hơn vì mỗi nơi giải thích một kiểu.
Trong vài năm trở lại đây, một khái niệm xuất hiện ngày càng nhiều trong y học là mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột. Nhiều nghiên cứu cho thấy tình trạng này có thể liên quan đến nhiều rối loạn tiêu hóa thường gặp, đồng thời có mối liên hệ với sức khỏe miễn dịch, chuyển hóa và cả hoạt động của não bộ. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa mọi bệnh đều do hệ vi sinh gây ra hay chỉ cần uống men vi sinh là có thể giải quyết mọi vấn đề.
Hiểu đúng về hệ vi sinh đường ruột sẽ giúp chúng ta chăm sóc sức khỏe một cách khoa học hơn, tránh những hiểu lầm và những phương pháp điều trị chưa có đủ bằng chứng.
Hệ vi sinh đường ruột là gì?
Trong đường ruột của mỗi người đang tồn tại một "thế giới" vô cùng rộng lớn mà mắt thường không thể nhìn thấy.
Đó là nơi sinh sống của hàng chục nghìn tỷ vi sinh vật, bao gồm vi khuẩn, nấm, virus và nhiều loại vi sinh vật khác. Nếu cân tất cả các vi sinh vật này, tổng khối lượng có thể lên đến khoảng 1–2 kg ở một người trưởng thành.
Nghe đến vi khuẩn, nhiều người thường nghĩ ngay đến bệnh tật. Thực tế lại hoàn toàn ngược lại.
Phần lớn vi sinh vật trong ruột là những "người bạn đồng hành" của cơ thể. Chúng cùng tồn tại với chúng ta từ rất sớm sau khi sinh và tham gia vào hàng loạt hoạt động quan trọng:
Hỗ trợ tiêu hóa những thành phần thức ăn mà cơ thể không tự phân giải được.
Tạo ra các axit béo chuỗi ngắn (SCFAs), là nguồn năng lượng quan trọng cho tế bào niêm mạc đại tràng.
Tổng hợp một số vitamin như vitamin K và một số vitamin nhóm B.
Giúp hệ miễn dịch học cách phân biệt giữa tác nhân có hại và vô hại.
Ngăn chặn sự phát triển quá mức của các vi khuẩn gây bệnh.
Góp phần điều hòa quá trình chuyển hóa đường, chất béo và năng lượng.
Nói một cách đơn giản, đường ruột không chỉ là nơi tiêu hóa thức ăn mà còn là một hệ sinh thái sống động, nơi hàng nghìn loài vi sinh vật cùng tồn tại và hỗ trợ lẫn nhau để duy trì sức khỏe của cơ thể.
Hãy tưởng tượng đường ruột như một khu rừng nguyên sinh
Tôi thường giải thích với người bệnh bằng một ví dụ rất đơn giản.
Hãy hình dung đường ruột giống như một khu rừng nhiệt đới.
Trong khu rừng đó có hàng nghìn loài cây, chim, côn trùng và động vật cùng sinh sống. Không loài nào chiếm ưu thế tuyệt đối. Mỗi loài đều có một vai trò nhất định và tạo nên sự cân bằng của cả hệ sinh thái.
Nếu một ngày nào đó nhiều loài biến mất, chỉ còn lại một vài loài phát triển quá mức, khu rừng sẽ dần mất đi sự ổn định. Đất đai nghèo dinh dưỡng hơn, sâu bệnh phát triển và hệ sinh thái trở nên mong manh.
Hệ vi sinh đường ruột cũng hoạt động theo nguyên lý tương tự.
Điều quan trọng không phải là có bao nhiêu vi khuẩn, mà là chúng có đủ đa dạng và duy trì được sự cân bằng hay không.
Mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột là gì?
Trong y học, tình trạng này được gọi là dysbiosis.
Đây không phải là một bệnh riêng biệt mà là sự thay đổi bất thường của hệ vi sinh đường ruột, bao gồm một hoặc nhiều tình trạng sau:
Số lượng vi khuẩn có lợi giảm xuống.
Một số vi khuẩn có khả năng gây hại phát triển quá mức.
Sự đa dạng của hệ vi sinh giảm đi.
Mối quan hệ cân bằng giữa các nhóm vi sinh vật bị phá vỡ.
Khi điều này xảy ra, đường ruột có thể hoạt động kém hiệu quả hơn. Khả năng bảo vệ niêm mạc ruột suy giảm, hệ miễn dịch bị ảnh hưởng và nguy cơ xuất hiện các triệu chứng tiêu hóa cũng tăng lên.
Điều cần nhấn mạnh là mất cân bằng hệ vi sinh không đồng nghĩa với việc trong ruột chỉ còn "vi khuẩn xấu". Ở nhiều người, vấn đề nằm ở việc các vi khuẩn có lợi không còn đủ phong phú để duy trì sự ổn định vốn có của hệ sinh thái đường ruột.
Vì sao ngày càng nhiều người gặp tình trạng này?
Ăn nhiều thực phẩm chế biến sẵn: Chế độ ăn hiện đại có xu hướng tiêu thụ nhiều thực phẩm chế biến sẵn, trong khi lượng rau xanh và ngũ cốc nguyên hạt lại ít hơn.
Ăn uống thất thường: Công việc bận rộn khiến nhiều người thường xuyên bỏ bữa, ăn không đúng giờ hoặc thay đổi thời gian ăn uống.
Thức khuya, thiếu ngủ: Nhịp sống kéo dài với những đêm ngủ muộn có thể ảnh hưởng đến nhiều hoạt động sinh lý của cơ thể, trong đó có sức khỏe đường ruột.
Căng thẳng kéo dài: Áp lực từ công việc và cuộc sống có thể tác động đến sự tương tác giữa não bộ và đường ruột, từ đó ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa.
Ít vận động: Lối sống ít vận động ngày càng phổ biến cũng là một trong những yếu tố liên quan đến sức khỏe đường ruột.
Sử dụng kháng sinh: Kháng sinh có thể làm thay đổi thành phần và sự đa dạng của hệ vi sinh đường ruột, đặc biệt khi sử dụng không cần thiết hoặc không đúng chỉ định.
Nhiều yếu tố cộng dồn: Không phải yếu tố nào cũng trực tiếp gây mất cân bằng hệ vi sinh. Tuy nhiên, khi nhiều thói quen bất lợi kéo dài cùng lúc, hệ sinh thái đường ruột có thể khó duy trì trạng thái cân bằng.
Khi điều trị bắt đầu từ việc hiểu người bệnh
Trong quá trình khám và điều trị, chúng tôi nhận thấy rằng đằng sau cùng một triệu chứng tiêu hóa có thể là những hoàn cảnh rất khác nhau.
Có người bận rộn nên thường xuyên bỏ bữa. Có người làm việc ca đêm khiến giờ giấc sinh hoạt đảo lộn. Có người chịu áp lực kéo dài, khiến các triệu chứng tiêu hóa trở nên rõ rệt hơn khi căng thẳng. Cũng có người đã điều trị nhiều nơi nhưng vẫn chưa tìm được nguyên nhân phù hợp…
Chính vì vậy, tại Khoa Tiêu hóa – Bệnh viện Quốc tế Mỹ, chúng tôi không chỉ điều trị dựa trên kết quả nội soi hay các xét nghiệm. Điều quan trọng hơn là dành thời gian lắng nghe câu chuyện của từng người bệnh, tìm hiểu thói quen ăn uống, tính chất công việc, chất lượng giấc ngủ, mức độ căng thẳng và những nỗi băn khoăn mà họ đang phải đối mặt.
Chúng tôi tin rằng khi hiểu rõ con người phía sau những triệu chứng, việc điều trị sẽ được cá thể hóa và phù hợp hơn với từng hoàn cảnh. Đó không chỉ là kê một đơn thuốc, mà còn là cùng người bệnh xây dựng những thay đổi về dinh dưỡng, lối sống và cách kiểm soát căng thẳng để sức khỏe đường ruột được cải thiện một cách bền vững.
Nếu bạn đang gặp tình trạng đầy hơi, chướng bụng, táo bón, tiêu chảy kéo dài hoặc các triệu chứng tiêu hóa ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống, đừng âm thầm chịu đựng hay tự điều trị theo những thông tin chưa được kiểm chứng trên mạng. Một buổi thăm khám với bác sĩ chuyên khoa có thể giúp bạn hiểu rõ nguyên nhân, loại trừ những bệnh lý nguy hiểm và xây dựng kế hoạch điều trị phù hợp ngay từ đầu.
Chúng tôi luôn mong muốn được đồng hành cùng bạn trên hành trình chăm sóc sức khỏe tiêu hóa, để mỗi bữa ăn ngon miệng hơn, mỗi ngày sống nhẹ nhàng hơn và mỗi người bệnh đều cảm thấy mình được lắng nghe, thấu hiểu và chăm sóc bằng cả chuyên môn lẫn sự sẻ chia.
Tài liệu tham khảo
Lee JY, Bays DJ, Savage HP, Bäumler AJ, Richardson AR. The human gut microbiome in health and disease: time for a new chapter? Microbiology and Molecular Biology Reviews. 2024;88(4):e00024-24. PMCID: PMC11556149.
Ross FC, Patangia D, Grimaud G, Lavelle A, Dempsey EM, Ross RP, Stanton C. The interplay between diet and the gut microbiome: implications for health and disease. Nature Reviews Microbiology. 2024;22:671–686.
----------------------
Đăng ký khám và tư vấn tại Bệnh viện Quốc tế Mỹ (AIH)
☎Hotline: 1900 3399 || (028) 3910 9999
🌏Website: www.aih.com.vn
📍Địa chỉ: (Lối vào 199 Nguyễn Hoàng) Số 6, Đường Bắc Nam 3, Phường Bình Trưng (Quận 2 cũ), TP. Hồ Chí Minh
Để lại bình luận