Thông báo
CẢM ƠN QUÝ KHÁCH ĐÃ ĐẶT LỊCH KHÁM TẠI AIH.
Quý khách có muốn đăng ký thông tin trước không?
Vui lòng điền vào thông tin bên dưới
Khẩn cấp
LOẠN KHUẨN ĐƯỜNG RUỘT: KHI HỆ VI SINH MẤT CÂN BẰNG, SỨC KHỎE BỊ ẢNH HƯỞNG
Hệ vi sinh đường ruột và bệnh đái tháo đường: Có mối liên hệ như thế nào?
Đái tháo đường tuýp 2 là một trong những bệnh mạn tính phổ biến nhất hiện nay. Trước đây, khi nói đến căn bệnh này, chúng ta thường nghĩ ngay đến chế độ ăn nhiều đường, béo phì hoặc yếu tố di truyền. Tuy nhiên, trong khoảng hơn 10 năm trở lại đây, các nghiên cứu đã cho thấy hệ vi sinh đường ruột cũng có thể là một "mảnh ghép" trong quá trình hình thành bệnh.
Ở người khỏe mạnh, nhiều vi khuẩn đường ruột giúp lên men chất xơ và tạo ra các axit béo chuỗi ngắn (short-chain fatty acids - SCFAs) như butyrate, propionate và acetate. Những chất này không chỉ nuôi dưỡng tế bào niêm mạc đại tràng mà còn tham gia điều hòa quá trình chuyển hóa của cơ thể.
Một số nghiên cứu cho thấy SCFAs có thể:
Góp phần cải thiện độ nhạy của cơ thể với insulin.
Hỗ trợ kiểm soát đường huyết sau bữa ăn.
Điều hòa cảm giác no.
Giảm phản ứng viêm mức độ thấp.
Ngược lại, ở nhiều người mắc đái tháo đường típ 2, sự đa dạng của hệ vi sinh thường giảm và số lượng một số vi khuẩn tạo butyrate cũng thấp hơn so với người khỏe mạnh.
Điều này đặt ra câu hỏi: Liệu mất cân bằng hệ vi sinh có gây ra đái tháo đường?
Cho đến thời điểm hiện nay, câu trả lời vẫn là chưa thể khẳng định.
Các nghiên cứu mới chỉ chứng minh được rằng hai tình trạng này có liên quan với nhau. Đái tháo đường có thể làm thay đổi hệ vi sinh, và ngược lại, sự thay đổi hệ vi sinh cũng có thể góp phần làm rối loạn chuyển hóa. Đây là mối quan hệ hai chiều rất phức tạp và vẫn đang được nghiên cứu.
Không ít người bệnh chia sẻ liệu chỉ cần uống men vi sinh có thể giúp kiểm soát đường huyết hay không.
Câu trả lời là không.
Cho đến nay, nền tảng điều trị đái tháo đường vẫn là chế độ ăn hợp lý, kiểm soát cân nặng, vận động đều đặn và sử dụng thuốc theo chỉ định. Việc cải thiện hệ vi sinh có thể là một yếu tố hỗ trợ, nhưng không thể thay thế các phương pháp điều trị đã được chứng minh hiệu quả.
Hệ vi sinh và béo phì: Vì sao hai người ăn giống nhau nhưng tăng cân khác nhau?
Đây là câu hỏi mà rất nhiều người đặt ra.
Có người ăn khá ít nhưng vẫn dễ tăng cân, trong khi người khác ăn nhiều hơn mà cân nặng gần như không thay đổi.
Sự khác biệt này phụ thuộc vào nhiều yếu tố như di truyền, nội tiết, mức độ vận động, chất lượng giấc ngủ và chế độ ăn uống. Bên cạnh đó, hệ vi sinh đường ruột cũng được xem là một yếu tố có thể góp phần tạo nên sự khác biệt.
Một số nghiên cứu cho thấy hệ vi sinh có thể ảnh hưởng đến:
Khả năng khai thác năng lượng từ thức ăn.
Cảm giác đói và no.
Quá trình tích lũy mỡ.
Hoạt động của các hormone liên quan đến chuyển hóa.
Ở người béo phì, hệ vi sinh thường có mức độ đa dạng thấp hơn so với người có cân nặng bình thường.
Tuy nhiên, cần hiểu rằng béo phì không phải là bệnh do hệ vi sinh gây ra.
Đây là bệnh lý chịu ảnh hưởng của rất nhiều yếu tố như lượng calo nạp vào, mức độ tiêu hao năng lượng, yếu tố di truyền, nội tiết, thuốc đang sử dụng và môi trường sống.
Hiểu đúng để điều trị hiệu quả
Hiện nay có không ít quảng cáo khẳng định rằng chỉ cần uống một loại probiotic là có thể giảm cân nhanh chóng.
Đây là thông tin chưa có đủ bằng chứng khoa học.
Cho đến nay, chưa có loại probiotic nào được các hướng dẫn quốc tế khuyến cáo như một phương pháp điều trị béo phì.
Muốn giảm cân bền vững, điều quan trọng nhất vẫn là thay đổi chế độ ăn, tăng cường vận động, ngủ đủ giấc và xây dựng lối sống lành mạnh.
Hệ vi sinh và bệnh tim mạch
Khi nhắc đến bệnh tim mạch, hầu hết mọi người sẽ nghĩ đến cholesterol, tăng huyết áp hoặc hút thuốc lá.
Ít ai biết rằng một số vi khuẩn đường ruột cũng tham gia vào quá trình chuyển hóa các chất dinh dưỡng có trong thực phẩm.
Ví dụ, choline và carnitine – những chất có nhiều trong thịt đỏ và một số thực phẩm nguồn gốc động vật – có thể được vi khuẩn đường ruột chuyển hóa thành trimethylamine (TMA). Sau đó, gan sẽ chuyển TMA thành trimethylamine N-oxide (TMAO).
Trong nhiều nghiên cứu quan sát, nồng độ TMAO trong máu cao hơn được ghi nhận có liên quan đến nguy cơ xơ vữa động mạch, nhồi máu cơ tim và đột quỵ.
Tuy nhiên, đây vẫn là một lĩnh vực đang được nghiên cứu. Hiện nay, các nhà khoa học chưa thể khẳng định rằng việc giảm TMAO sẽ trực tiếp làm giảm nguy cơ bệnh tim mạch.
Điều đã được chứng minh rõ ràng là chế độ ăn kiểu Địa Trung Hải, giàu rau xanh, trái cây, các loại đậu, hạt và dầu thực vật vừa có lợi cho tim mạch, vừa góp phần duy trì hệ vi sinh khỏe mạnh.
Theo bác sĩ Phương, thay vì tìm kiếm một loại thực phẩm "thần kỳ" giúp làm sạch mạch máu hay cân bằng hệ vi sinh, hãy bắt đầu từ những thay đổi nhỏ nhưng đều đặn mỗi ngày.
Ăn thêm một bát rau, thay nước ngọt bằng nước lọc, đi bộ thêm 30 phút và ngủ sớm hơn một chút có thể mang lại lợi ích lâu dài hơn rất nhiều.
Trục ruột – não: Vì sao càng căng thẳng càng dễ đau bụng?
Nếu bạn từng có cảm giác đau bụng trước một kỳ thi, đi ngoài nhiều lần trước buổi thuyết trình hoặc đầy hơi mỗi khi căng thẳng kéo dài, bạn không hề tưởng tượng.
Đó là một ví dụ rất rõ về trục ruột – não (gut–brain axis).
Não và đường ruột liên lạc với nhau liên tục thông qua ba "con đường" chính:
Hệ thần kinh, đặc biệt là dây thần kinh phế vị.
Hệ nội tiết với nhiều hormone khác nhau.
Hệ miễn dịch và các chất trung gian gây viêm.
Trong những năm gần đây, các nhà khoa học phát hiện rằng hệ vi sinh đường ruột cũng là một "người đưa tin" quan trọng trên trục này.
Một số vi khuẩn có khả năng tạo ra hoặc tham gia vào quá trình sản xuất các chất dẫn truyền thần kinh như:
Serotonin.
GABA.
Dopamine.
Những chất này có vai trò trong điều hòa cảm xúc, giấc ngủ, cảm giác đau và hoạt động của đường tiêu hóa.
Điều thú vị là sự giao tiếp diễn ra theo hai chiều.
Căng thẳng kéo dài có thể làm thay đổi hệ vi sinh đường ruột, trong khi sự mất cân bằng hệ vi sinh cũng có thể ảnh hưởng đến hoạt động của trục ruột – não.
Đó là lý do nhiều người mắc hội chứng ruột kích thích nhận thấy triệu chứng nặng lên mỗi khi áp lực công việc tăng cao hoặc gặp biến cố trong cuộc sống.
Điều này có nghĩa mọi bệnh đều bắt đầu từ đường ruột?
Câu trả lời là không.
Trong những năm gần đây, có rất nhiều thông tin trên mạng xã hội cho rằng chỉ cần phục hồi hệ vi sinh là có thể chữa khỏi từ trầm cảm đến ung thư.
Đây là cách diễn giải không đúng với bằng chứng khoa học hiện nay.
Các nghiên cứu đã chứng minh rằng hệ vi sinh có vai trò quan trọng trong hoạt động của trục ruột – não và có liên quan đến một số rối loạn như hội chứng ruột kích thích. Tuy nhiên, đối với các bệnh lý thần kinh hoặc tâm thần như trầm cảm, lo âu hay bệnh Alzheimer, các bằng chứng hiện nay chủ yếu mới dừng ở mức cho thấy mối liên quan, chứ chưa đủ để kết luận rằng thay đổi hệ vi sinh có thể điều trị hoặc phòng ngừa các bệnh này.
Hiểu đúng để không kỳ vọng quá mức
Những phát hiện về trục ruột – não là một trong những thành tựu thú vị nhất của y học hiện đại. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa mọi triệu chứng đều xuất phát từ hệ vi sinh, cũng không có nghĩa chỉ cần uống probiotic là sẽ cải thiện được mọi vấn đề sức khỏe.
Điều đã được chứng minh là một lối sống lành mạnh gồm chế độ ăn giàu chất xơ, đa dạng thực phẩm, vận động thường xuyên, ngủ đủ giấc, quản lý căng thẳng và sử dụng thuốc hợp lý sẽ vừa giúp duy trì hệ vi sinh khỏe mạnh, vừa góp phần bảo vệ sức khỏe chuyển hóa, tim mạch và tinh thần.
Mỗi người bệnh đều cần một kế hoạch điều trị phù hợp với chính mình
Trong quá trình thăm khám và điều trị các bệnh lý Tiêu hóa, có thể nhận thấy rằng không có hai người bệnh nào hoàn toàn giống nhau, ngay cả khi họ có những triệu chứng tương tự.
Vì vậy, tại Khoa Tiêu hóa, Bệnh viện Quốc tế Mỹ, chúng tôi không chỉ nhìn vào kết quả nội soi hay các chỉ số xét nghiệm. Điều quan trọng là dành thời gian lắng nghe và tìm hiểu từng người bệnh: từ thói quen ăn uống, môi trường làm việc, chất lượng giấc ngủ, mức độ căng thẳng đến các bệnh lý đi kèm và những lo lắng mà họ đang trải qua trong cuộc sống hằng ngày.
Vì thế, mỗi kế hoạch điều trị đều được xây dựng theo hướng cá thể hóa, dựa trên nguyên nhân gây bệnh, triệu chứng, tình trạng sức khỏe và hoàn cảnh của từng người. Với những trường hợp có nghi ngờ rối loạn hệ vi sinh đường ruột, việc điều trị không chỉ dừng lại ở việc sử dụng thuốc hay men vi sinh khi có chỉ định, mà còn bao gồm tư vấn về dinh dưỡng, điều chỉnh lối sống, cải thiện giấc ngủ, kiểm soát căng thẳng và theo dõi lâu dài để đạt hiệu quả bền vững.
Tài liệu tham khảo
Lee JY, Bays DJ, Savage HP, Bäumler AJ, Richardson AR. The human gut microbiome in health and disease: Time for a new chapter? Microbiology and Molecular Biology Reviews. 2024;88(4):e00024-24.
Ross FC, Patangia DV, Grimaud G, Lavelle A, Dempsey EM, Ross RP, Stanton C. The interplay between diet and the gut microbiome: Implications for health and disease. Nature Reviews Microbiology. 2024;22:671–686.
----------------------
Đăng ký khám và tư vấn tại Bệnh viện Quốc tế Mỹ (AIH)
☎Hotline: 1900 3399 || (028) 3910 9999
🌏Website: www.aih.com.vn
📍Địa chỉ: (Lối vào 199 Nguyễn Hoàng) Số 6, Đường Bắc Nam 3, Phường Bình Trưng, TP. Hồ Chí Minh (Quận 2 cũ)
![[ĐĂNG KÝ MIỄN PHÍ] CƠ HỘI TƯ VẤN CÙNG CHUYÊN GIA UNG BƯỚU QUỐC TẾ TẠI AIH](https://aih.com.vn/storage/event-dr-yasuo-150x150.png)
Để lại bình luận