Đặt lịch khám

HỆ VI SINH ĐƯỜNG RUỘT VÀ TĂNG HUYẾT ÁP: VI KHUẨN ĐƯỜNG RUỘT CÓ THỂ ẢNH HƯỞNG ĐẾN HUYẾT ÁP BẰNG CÁCH NÀO?

HỆ VI SINH ĐƯỜNG RUỘT VÀ TĂNG HUYẾT ÁP: VI KHUẨN ĐƯỜNG RUỘT CÓ THỂ ẢNH HƯỞNG ĐẾN HUYẾT ÁP BẰNG CÁCH NÀO?

18/11/2026

Huyết áp cao chỉ do ăn mặn và tuổi tác?

Theo ThS.BS Mai Viễn Phương, Trưởng Đơn vị Nội soi Tiêu hóa tại AIH, khi được chẩn đoán tăng huyết áp, hầu hết mọi người đều được khuyên giảm muối, kiểm soát cân nặng, tập thể dục và dùng thuốc đều đặn. Đây vẫn là những nền tảng quan trọng nhất trong điều trị.

Tuy nhiên, trong những năm gần đây, các nhà khoa học phát hiện rằng đường ruột có thể là một "mắt xích" nữa trong quá trình điều hòa huyết áp. Hàng nghìn tỷ vi khuẩn sống trong ruột không chỉ tham gia tiêu hóa thức ăn mà còn tạo ra nhiều chất chuyển hóa có khả năng tác động đến mạch máu, hệ miễn dịch và quá trình viêm của cơ thể.

Điều này không có nghĩa rằng mất cân bằng hệ vi sinh là nguyên nhân duy nhất gây tăng huyết áp, cũng không có nghĩa chỉ cần uống men vi sinh là huyết áp sẽ trở về bình thường. Nhưng ngày càng có nhiều bằng chứng cho thấy hệ vi sinh là một yếu tố đáng quan tâm trong sức khỏe tim mạch.

Hệ vi sinh đường ruột có liên quan gì đến huyết áp?

Trong nhiều nghiên cứu, người bị tăng huyết áp thường có hệ vi sinh đường ruột khác với người khỏe mạnh.

Các thay đổi thường gặp bao gồm:

  • Giảm sự đa dạng của hệ vi sinh.

  • Giảm các lợi khuẩn tạo axit béo chuỗi ngắn (SCFAs).

  • Tăng một số nhóm vi khuẩn liên quan đến phản ứng viêm.

Những thay đổi này không xuất hiện ở tất cả mọi người, nhưng được ghi nhận lặp lại trong nhiều nghiên cứu ở các quốc gia khác nhau.

Vai trò của các axit béo chuỗi ngắn (SCFAs)

Đây là một trong những cơ chế được nghiên cứu nhiều nhất.

Khi chúng ta ăn thực phẩm giàu chất xơ như rau xanh, trái cây, các loại đậu và ngũ cốc nguyên hạt, lợi khuẩn trong đại tràng sẽ lên men chất xơ để tạo ra các axit béo chuỗi ngắn, gồm:

  • Butyrate.

  • Propionate.

  • Acetate.

Các chất này không chỉ nuôi dưỡng tế bào niêm mạc ruột mà còn đi vào máu và tham gia điều hòa nhiều hoạt động của cơ thể.

Một số nghiên cứu cho thấy SCFAs có thể:

  • Hỗ trợ giãn mạch máu.

  • Giảm phản ứng viêm mức độ thấp.

  • Ảnh hưởng đến cân bằng muối và nước trong cơ thể.

  • Tác động lên các thụ thể tham gia điều hòa huyết áp.

Đây là những cơ chế sinh học hợp lý, nhưng mức độ ảnh hưởng ở từng người vẫn đang được nghiên cứu thêm.

Khi hệ vi sinh mất cân bằng, điều gì có thể xảy ra?

Nếu lợi khuẩn giảm và các vi khuẩn có lợi bị thay thế bởi những nhóm vi khuẩn khác, lượng SCFAs tạo ra có thể giảm theo.

Đồng thời, hàng rào bảo vệ của niêm mạc ruột có thể suy yếu, làm tăng khả năng các thành phần của vi khuẩn đi vào máu. Điều này có thể kích hoạt tình trạng viêm mạn tính mức độ thấp.

Viêm kéo dài là một yếu tố được cho là góp phần làm:

  • Thành mạch kém đàn hồi.

  • Rối loạn chức năng nội mạc mạch máu.

  • Tăng nguy cơ xơ vữa động mạch.

  • Khó kiểm soát huyết áp hơn.

Chế độ ăn có vai trò gì?

Một điều rất thú vị là những thực phẩm tốt cho hệ vi sinh cũng thường là những thực phẩm tốt cho người tăng huyết áp.

Chế độ ăn giàu rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt và các loại đậu giúp tăng lượng chất xơ, từ đó tạo điều kiện để lợi khuẩn sản xuất SCFAs.

Ngược lại, chế độ ăn nhiều thực phẩm siêu chế biến, ít chất xơ và nhiều đường bổ sung có thể làm giảm sự đa dạng của hệ vi sinh.

Điều này cũng là một trong những lý do chế độ ăn DASH và chế độ ăn Địa Trung Hải được khuyến khích cho người tăng huyết áp. Không chỉ vì chúng giúp giảm muối và chất béo bão hòa, mà còn vì chúng tạo môi trường thuận lợi cho hệ vi sinh phát triển.

Men vi sinh có giúp hạ huyết áp không?

Đây là câu hỏi rất nhiều người quan tâm.

Một số nghiên cứu cho thấy một số chủng probiotic có thể giúp giảm huyết áp ở mức nhẹ trong một số nhóm người.

Tuy nhiên:

  • Hiệu quả không đồng đều giữa các nghiên cứu.

  • Không phải chủng probiotic nào cũng có tác dụng.

  • Mức giảm huyết áp thường khá khiêm tốn.

Vì vậy, các hướng dẫn điều trị tăng huyết áp hiện nay chưa khuyến cáo dùng probiotic thay thế thuốc hạ huyết áp.

Nếu bác sĩ chỉ định sử dụng probiotic vì một lý do khác, đó là một câu chuyện khác. Nhưng người bệnh không nên tự ý ngừng thuốc điều trị chỉ vì tin vào quảng cáo.

Những điều đã được chứng minh và những điều còn đang nghiên cứu

Đã có bằng chứng khá rõ

  • Hệ vi sinh của người tăng huyết áp có thể khác với người khỏe mạnh.

  • Chế độ ăn giàu chất xơ giúp tăng lợi khuẩn tạo SCFAs.

  • SCFAs có nhiều tác động sinh học liên quan đến mạch máu và chuyển hóa.

  • Chế độ ăn lành mạnh đồng thời có lợi cho huyết áp và hệ vi sinh.

Vẫn đang được nghiên cứu

  • Có thể điều trị tăng huyết áp bằng cách thay đổi hệ vi sinh hay không?

  • Có nên xét nghiệm hệ vi sinh để đánh giá nguy cơ tăng huyết áp?

  • Chủng probiotic nào mang lại lợi ích rõ ràng nhất?

  • Liệu pháp tác động trực tiếp lên hệ vi sinh có giúp giảm biến cố tim mạch trong tương lai hay không?

Những câu hỏi này rất hứa hẹn nhưng vẫn cần thêm các nghiên cứu chất lượng cao trước khi áp dụng rộng rãi.

Người tăng huyết áp nên làm gì?

Nếu bạn đang bị tăng huyết áp, điều quan trọng nhất vẫn là tuân thủ kế hoạch điều trị của bác sĩ.

Bên cạnh đó, hãy xây dựng những thói quen có lợi cho cả tim mạch và hệ vi sinh:

  • Ăn nhiều rau xanh và trái cây mỗi ngày.

  • Tăng lượng chất xơ từ thực phẩm tự nhiên.

  • Hạn chế thực phẩm chế biến sẵn và đồ ăn quá mặn.

  • Duy trì cân nặng hợp lý.

  • Tập thể dục đều đặn.

  • Ngủ đủ giấc.

  • Quản lý căng thẳng.

  • Không hút thuốc lá và hạn chế rượu bia.

Những thay đổi này đã được chứng minh giúp cải thiện sức khỏe tim mạch và đồng thời tạo điều kiện để hệ vi sinh phát triển cân bằng hơn.

ThS.BS Mai Viễn Phương cho biết trong quá trình thăm khám, các bác sĩ gặp nhiều trường hợp người bệnh tăng huyết áp đồng thời có các vấn đề tiêu hóa như táo bón, đầy bụng, hội chứng ruột kích thích hoặc gan nhiễm mỡ. Nhiều người thường xem đây là những bệnh lý riêng biệt. Tuy nhiên, các nghiên cứu hiện nay cho thấy hệ vi sinh đường ruột, quá trình chuyển hóa và sức khỏe tim mạch có mối liên hệ phức tạp và tác động qua lại với nhau.

Điều này không đồng nghĩa mọi trường hợp tăng huyết áp đều bắt nguồn từ hệ vi sinh đường ruột, hay men vi sinh có thể thay thế thuốc điều trị huyết áp. Tuy nhiên, chăm sóc hệ vi sinh thông qua chế độ dinh dưỡng hợp lý, lối sống lành mạnh và điều trị y khoa phù hợp có thể góp phần cải thiện sức khỏe toàn thân. 

Tại Khoa Tiêu hóa – Bệnh viện Quốc tế Mỹ (AIH), người bệnh được thăm khám và đánh giá theo hướng toàn diện, phối hợp liên chuyên khoa, chúng tôi không chỉ tập trung vào triệu chứng tiêu hóa mà còn xem xét thói quen ăn uống, đặc thù công việc, áp lực trong cuộc sống và các bệnh lý đi kèm. Trên cơ sở đó, bác sĩ xây dựng kế hoạch chăm sóc và điều trị cá thể hóa, hướng đến cải thiện sức khỏe đường ruột, đồng thời hỗ trợ quản lý các bệnh mạn tính như tăng huyết áp, đái tháo đường và gan nhiễm mỡ theo các bằng chứng y khoa cập nhật.

Tài liệu tham khảo

Yang T, Santisteban MM, Rodriguez V, et al. Gut dysbiosis is linked to hypertension. Hypertension. 2015.

Marques FZ, Mackay CR, Kaye DM. Beyond gut feelings: how the gut microbiota regulates blood pressure. Nature Reviews Cardiology. 2018.

----------------------  

Đăng ký khám và tư vấn tại Bệnh viện Quốc tế Mỹ (AIH) 
☎Hotline: 1900 3399 || (028) 3910 9999 
🌏Website: www.aih.com.vn 
📍Địa chỉ: (Lối vào 199 Nguyễn Hoàng) Số 6, Đường Bắc Nam 3, Phường Bình Trưng (Quận 2 cũ), TP. Hồ Chí Minh

  • bởi Admin AIH
  • Danh mục: Tin tức & Sự kiện

Để lại bình luận

Tin tức