Đặt lịch khám

BỆNH GIANG MAI DƯỚI GÓC NHÌN Y KHOA: TỪ CHẨN ĐOÁN LÂM SÀNG ĐẾN PHÁC ĐỒ ĐIỀU TRỊ CHUẨN QUỐC TẾ

BỆNH GIANG MAI DƯỚI GÓC NHÌN Y KHOA: TỪ CHẨN ĐOÁN LÂM SÀNG ĐẾN PHÁC ĐỒ ĐIỀU TRỊ CHUẨN QUỐC TẾ

21/07/2026

Bệnh giang mai (Syphilis) là một trong những bệnh lý lây truyền qua đường tình dục (STI) phức tạp bậc nhất do xoắn khuẩn Treponema pallidum gây ra. Với khả năng "ẩn mình" và tiến triển thầm lặng qua nhiều giai đoạn, bệnh có thể gây ra những tổn thương không đảo ngược lên hệ tim mạch, thần kinh và các cơ quan nội tạng nếu không được can thiệp kịp thời. Bài viết dưới đây sẽ giúp mang lại góc nhìn khoa học và chính xác nhất về bệnh lý này.

Phân loại 

Dựa trên tiến trình tự nhiên của bệnh và mốc thời gian nhiễm trùng, bệnh giang mai được chia thành các thể lâm sàng chính:

  • Giang mai giai đoạn đầu: Bao gồm giang mai thời kỳ một, thời kỳ hai và giang mai kín sớm xuất hiện trong vòng 1 năm kể từ thời điểm phơi nhiễm.

  • Giang mai giai đoạn muộn: Bao gồm giang mai kín muộn nhiễm hơn 1 năm và giang mai thời kỳ ba với các tổn thương thực thể sâu sắc.

  • Giang mai hệ thần kinh / mắt / tai: Biến chứng có thể xảy ra ở bất kỳ giai đoạn nào của bệnh khi xoắn khuẩn xâm nhập vào hệ thần kinh, thị giác hoặc thính giác.

  • Giang mai bẩm sinh: Tình trạng nhiễm trùng ở thai nhi do sự truyền bài tiết xoắn khuẩn từ mẹ qua nhau thai.

09-1.png

Nguyên nhân và Cơ chế lây truyền 

Tác nhân gây bệnh duy nhất là xoắn khuẩn Treponema pallidum. Phương thức lây truyền chủ yếu thông qua tiếp xúc trực tiếp giữa da hoặc niêm mạc lành lặn/tổn thương với các tổn thương có chứa xoắn khuẩn (săng hoặc mảng niêm mạc) của người bệnh trong quá trình quan hệ tình dục qua đường âm đạo, hậu môn hoặc đường miệng. Con đường lây truyền dọc từ mẹ sang thai nhi diễn ra qua nhau thai trong thai kỳ hoặc tiếp xúc trực tiếp với tổn thương lúc sinh. Xoắn khuẩn không sống sót lâu bên ngoài cơ thể ký chủ, do đó bệnh không lây truyền qua các vật dụng trung gian thông thường.

Triệu chứng lâm sàng theo giai đoạn

  • Giai đoạn một: Đặc trưng bởi sự xuất hiện của một hoặc nhiều vết loét không đau, nền cứng, không ngứa (gọi là săng giang mai - chancre) tại vị trí xoắn khuẩn xâm nhập (thường ở cơ quan sinh dục, hậu môn hoặc khoang miệng). Săng thường tự giới hạn và lành sau 3 đến 6 tuần dù có điều trị hay không.

  • Giai đoạn hai: Xảy ra từ vài tuần đến vài tháng sau khi săng lành, biểu hiện do sự lan tỏa của vi khuẩn qua đường máu. Triệu chứng bao gồm phát ban da không ngứa (thường khu trú ở lòng bàn tay và lòng bàn chân), tổn thương sẩn sùi vùng niêm mạc (condyloma lata), sốt, hạch bạch huyết sưng to toàn thân, rụng tóc kiểu rừng thưa, mệt mỏi và đau cơ.

  • Giai đoạn ẩn/kín: Giai đoạn không có triệu chứng lâm sàng rõ rệt, tuy nhiên các xét nghiệm huyết thanh học vẫn cho kết quả dương tính. Thể ẩn sớm (<1 năm) vẫn có khả năng lây nhiễm cao, trong khi thể ẩn muộn (>1 năm) ít có nguy cơ lây nhiễm qua đường tình dục nhưng vẫn lây qua đường truyền máu hoặc từ mẹ sang con.

  • Giai đoạn ba (Tertiary Syphilis): Xuất hiện sau nhiều năm hoặc nhiều thập kỷ không được điều trị (chiếm khoảng 15-30% số ca nhiễm không điều trị). Biểu hiện bao gồm:

    • Củ giang mai: Các tổn thương viêm hạt hoại tử ở da, xương và nội tạng.

    • Giang mai tim mạch: Phình động mạch chủ, hở van động mạch chủ.

    • Giang mai thần kinh muộn: Gây tổn thương nhu mô não (liệt nhẹ toàn thể) hoặc tủy sống (bệnh tabes dorsalis - thoái hóa tủy sống).

Chẩn đoán: 

Chẩn đoán bệnh giang mai đòi hỏi sự kết hợp giữa khai thác tiền sử lâm sàng và thực hiện các xét nghiệm cận lâm sàng chuyên biệt:

  • Phương pháp trực tiếp: Quan sát xoắn khuẩn dưới kính hiển vi nền đen (Darkfield microscopy) hoặc xét nghiệm khuếch đại axit nucleic (PCR) từ dịch tiết của săng giang mai ở giai đoạn sớm.

  • Phương pháp gián tiếp (Huyết thanh học): Áp dụng quy trình chuẩn bao gồm hai nhóm xét nghiệm:

    • Xét nghiệm không đặc hiệu (Non-treponemal tests - RPR, VDRL): Đo lường kháng thể kháng cardiolipin. Dùng để tầm soát ban đầu và theo dõi hiệu quả điều trị (đánh giá qua hiệu giá kháng thể).

    • Xét nghiệm đặc hiệu (Treponemal tests - FTA-ABS, TP-PA, EIA/CIA): Đo lường kháng thể trực tiếp chống lại T. pallidum. Dùng để xác nhận lại kết quả sau khi xét nghiệm không đặc hiệu dương tính. Các xét nghiệm này thường duy trì kết quả dương tính suốt đời.

  • Chọc dò dịch não tủy (CSF Analysis): Được chỉ định khi nghi ngờ có tổn thương thần kinh trung ương nhằm đánh giá số lượng tế bào, nồng độ protein và phản ứng VDRL trong dịch não tủy.

08-2.png

Phác đồ Điều trị 

  • Liệu pháp cốt lõi: Penicillin G là lựa chọn đầu tay và hiệu quả nhất đối với tất cả các giai đoạn của bệnh giang mai. Xoắn khuẩn chưa ghi nhận tình trạng kháng Penicillin.

  • Phác đồ cụ thể:

    • Giang mai giai đoạn đầu (Primary, Secondary, Early Latent): Tiêm bắp một liều duy nhất Benzathine Penicillin G 2.4 triệu đơn vị.

    • Giang mai giai đoạn muộn hoặc ẩn không rõ thời gian (Late Latent, Tertiary): Tiêm bắp Benzathine Penicillin G 2.4 triệu đơn vị mỗi tuần một lần, liên tục trong 3 tuần (Tổng liều 7.2 triệu đơn vị).

    • Giang mai thần kinh (Neurosyphilis): Truyền tĩnh mạch liên tục Aqueous Crystalline Penicillin G (18–24 triệu đơn vị/ngày), chia liều mỗi 4 giờ hoặc truyền liên tục trong 10 đến 14 ngày.

06-7.png
  • Giải pháp thay thế: Đối với bệnh nhân không mang thai có tiền sử dị ứng với Penicillin, các kháng sinh thay thế như Doxycycline hoặc Ceftriaxone có thể được cân nhắc dưới sự giám sát chặt chẽ. Phụ nữ mang thai dị ứng Penicillin bắt buộc phải tiến hành giải mẫn cảm và điều trị bằng Penicillin.

  • Phản ứng Jarisch-Herxheimer: Cần lưu ý phản ứng cấp tính (sốt, đau đầu, đau cơ) xảy ra trong vòng 24 giờ đầu sau khi khởi kích điều trị bằng kháng sinh do sự phóng thích nội độc tố từ xoắn khuẩn bị tiêu diệt. Đây không phải là phản ứng dị ứng thuốc.

TÀI LIỆU THAM KHẢO 

Johns Hopkins Medicine: Syphilis - Causes, Symptoms, Diagnosis and Treatment Guidelines. (Johns Hopkins Division of Infectious Diseases / Johns Hopkins Health System).

Raffles Medical Group Singapore: Syphilis Management and STI Screening Protocols. (Raffles Medical Health Articles & Clinical Guidance).

----------------------  

Đăng ký khám và tư vấn tại Bệnh viện Quốc tế Mỹ (AIH) 
☎Hotline: 1900 3399 || (028) 3910 9999 
🌏Website: www.aih.com.vn 
📍Địa chỉ: (Lối vào 199 Nguyễn Hoàng) Số 6, Đường Bắc Nam 3, Phường Bình Trưng (Quận 2 cũ), TP. Hồ Chí Minh

  • bởi Admin AIH
  • Danh mục: Tin tức & Sự kiện

Để lại bình luận

Tin tức