Thông báo
CẢM ƠN QUÝ KHÁCH ĐÃ ĐẶT LỊCH KHÁM TẠI AIH.
Quý khách có muốn đăng ký thông tin trước không?
Vui lòng điền vào thông tin bên dưới
Khẩn cấp
BẢN CHẤT CỦA "TRÀO NGƯỢC KHÁNG TRỊ" VÀ LỐI THOÁT CHO NGƯỜI BỆNH LÂU NĂM
Uống đúng thuốc nhưng bệnh vẫn không cải thiện – nguyên nhân nằm ở đâu?
Theo Thạc sĩ, Bác sĩ Mai Viễn Phương - Trưởng Đơn vị Nội soi tiêu hóa cho biết nhiều bệnh nhân chia sẻ:
“Bác sĩ ơi, tôi uống thuốc rất đều, kiêng cữ cũng rất kỹ nhưng sao vẫn còn nóng rát sau xương ức?”
Đây là tình huống khá phổ biến trong thực hành chuyên khoa tiêu hóa. Điều đáng mừng là phần lớn các trường hợp này không phải do bệnh quá nặng, mà do vẫn còn một hoặc nhiều nguyên nhân chưa được nhận diện.
Điều trị trào ngược giống như sửa một chiếc đồng hồ đang chạy sai giờ. Nếu chỉ thay pin trong khi bánh răng bị hỏng, chiếc đồng hồ vẫn không hoạt động chính xác. Tương tự, nếu chưa xác định đúng nguyên nhân gây triệu chứng thì dù thay đổi nhiều loại thuốc, kết quả điều trị cũng sẽ không như mong muốn.
Dưới đây là những nguyên nhân thường gặp nhất khiến việc điều trị bệnh trào ngược không đạt hiệu quả.
1. Chẩn đoán ban đầu chưa chính xác
Đây là nguyên nhân quan trọng nhưng thường bị bỏ qua.
Không phải ai bị nóng rát sau xương ức cũng mắc bệnh trào ngược dạ dày – thực quản. Triệu chứng này còn có thể gặp trong nhiều bệnh lý khác như:
Tăng nhạy cảm thực quản.
Ợ nóng chức năng.
Rối loạn vận động thực quản.
Viêm thực quản do thuốc.
Viêm thực quản tăng bạch cầu ái toan.
Bệnh lý tim mạch.
Một số bệnh lý của dạ dày hoặc đường mật.
Nếu ngay từ đầu chẩn đoán chưa đúng, việc điều trị sẽ khó đạt kết quả dù người bệnh tuân thủ rất tốt.
2. Dùng thuốc chưa đúng cách
Đây là nguyên nhân rất phổ biến.
Nhiều người nghĩ rằng chỉ cần uống thuốc mỗi ngày là đủ. Tuy nhiên, hiệu quả của thuốc còn phụ thuộc vào thời điểm sử dụng.
Ví dụ, thuốc ức chế tiết acid thường đạt hiệu quả tốt nhất khi uống trước bữa ăn khoảng 30–60 phút. Nếu uống sau ăn hoặc uống thất thường, tác dụng sẽ giảm đáng kể.
Ngoài ra, một số người:
Quên thuốc nhiều lần.
Tự ý giảm liều.
Ngừng thuốc khi thấy đỡ.
Chỉ uống khi có triệu chứng.
Những thói quen này đều có thể khiến việc điều trị thất bại.
3. Thay đổi lối sống chưa đầy đủ
Thuốc không thể bù đắp hoàn toàn cho những thói quen sinh hoạt chưa phù hợp.
Nếu người bệnh vẫn:
Ăn quá no vào buổi tối.
Ăn sát giờ đi ngủ.
Uống nhiều rượu bia.
Hút thuốc lá.
Tăng cân hoặc béo phì.
Thường xuyên thức khuya.
...thì tình trạng trào ngược rất khó được kiểm soát.
Có những người đổi rất nhiều loại thuốc nhưng chỉ sau khi giảm cân và điều chỉnh giờ ăn, triệu chứng mới cải thiện rõ rệt.
4. Acid vẫn còn trào ngược nhiều
Một số trường hợp bệnh trào ngược khá nặng.
Mặc dù thuốc đã giúp giảm lượng acid nhưng vẫn chưa kiểm soát hoàn toàn.
Điều này có thể gặp ở người có:
Thoát vị khe hoành.
Cơ thắt thực quản dưới hoạt động kém.
Béo phì.
Tăng áp lực ổ bụng.
Trong những trường hợp này, bác sĩ có thể cần đánh giá thêm để lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.
5. Trào ngược không chỉ có acid
Đây là điều nhiều người chưa biết.
Dịch trào ngược từ dạ dày không chỉ chứa acid mà còn có thể bao gồm:
Dịch mật.
Men tiêu hóa.
Hơi.
Thức ăn chưa tiêu hóa hết.
Ngay cả khi acid đã được kiểm soát, các thành phần khác vẫn có thể gây khó chịu ở một số người.
Đó là lý do vì sao có người đã uống thuốc rất đầy đủ nhưng vẫn cảm thấy ợ lên hoặc khó chịu sau ăn.
6. Tăng nhạy cảm thực quản
Đây là nguyên nhân ngày càng được quan tâm trong những năm gần đây.
Ở người bình thường, một lượng nhỏ dịch trào ngược thường không gây triệu chứng.
Ngược lại, ở người có tăng nhạy cảm thực quản, chỉ cần một lượng rất nhỏ acid hoặc dịch không acid cũng đủ tạo cảm giác nóng rát.
Có thể hình dung như một chiếc chuông báo động đã được chỉnh quá nhạy.
Chỉ cần một tác động rất nhỏ cũng đủ làm chuông reo.
Lúc này, vấn đề không còn nằm ở lượng acid mà nằm ở cách thực quản cảm nhận kích thích.
Đây là lý do nhiều người nội soi gần như bình thường nhưng vẫn còn triệu chứng rất khó chịu.
7. Ợ nóng chức năng
Một số người có triệu chứng giống hệt bệnh trào ngược.
Họ nóng rát sau xương ức.
Ợ nóng.
Đau ngực.
Nhưng khi làm các xét nghiệm chuyên sâu, lượng acid hoàn toàn bình thường và triệu chứng không liên quan đến các đợt trào ngược.
Đây là tình trạng được gọi là ợ nóng chức năng.
Ở nhóm người bệnh này, việc tiếp tục tăng liều thuốc giảm tiết acid thường không mang lại hiệu quả.
8. Rối loạn vận động thực quản
Thực quản không chỉ là một ống dẫn thức ăn.
Nó còn phải co bóp nhịp nhàng để đưa thức ăn từ miệng xuống dạ dày.
Nếu hoạt động co bóp này bị rối loạn, người bệnh có thể cảm thấy:
Nuốt nghẹn.
Đau ngực.
Cảm giác thức ăn mắc lại.
Khó chịu sau ăn.
Những triệu chứng này đôi khi rất giống bệnh trào ngược.
9. Căng thẳng và lo âu kéo dài
Stress không phải nguyên nhân trực tiếp gây bệnh trào ngược nhưng có thể làm triệu chứng nặng hơn.
Khi căng thẳng kéo dài:
Não bộ trở nên nhạy cảm hơn với cảm giác đau.
Người bệnh chú ý nhiều hơn đến các triệu chứng.
Chất lượng giấc ngủ giảm.
Cảm giác nóng rát xuất hiện thường xuyên hơn.
Đây là lý do bác sĩ không chỉ hỏi về triệu chứng mà còn quan tâm đến công việc, giấc ngủ và áp lực trong cuộc sống của người bệnh.
10. Có một bệnh lý khác nhưng chưa được phát hiện
Không phải tất cả trường hợp nóng rát sau xương ức đều do trào ngược.
Một số bệnh lý khác cũng có thể gây triệu chứng tương tự như:
Viêm loét dạ dày.
Ung thư thực quản giai đoạn sớm.
Viêm thực quản do thuốc.
Viêm thực quản tăng bạch cầu ái toan.
Co thắt thực quản.
Một số bệnh tim mạch.
Đây là lý do không nên tự điều trị quá lâu mà không tái khám.
Làm thế nào để tìm đúng nguyên nhân?
Nếu điều trị không hiệu quả, bác sĩ sẽ đánh giá lại toàn diện thay vì chỉ đổi thuốc.
Tùy từng trường hợp, người bệnh có thể được chỉ định:
Nội soi tiêu hóa trên.
Đo pH thực quản trong 24 giờ.
Đo trở kháng thực quản.
Đo áp lực thực quản.
Sinh thiết khi cần thiết.
Những xét nghiệm này giúp xác định chính xác nguyên nhân và lựa chọn hướng điều trị phù hợp.
Đừng chỉ tập trung vào thuốc
Điều trị trào ngược hiện đại không chỉ là kê đơn.
Mục tiêu là tìm đúng nguyên nhân khiến người bệnh còn triệu chứng.
Có người cần điều chỉnh cách dùng thuốc.
Có người cần giảm cân.
Có người cần điều trị tăng nhạy cảm thực quản.
Có người cần kiểm soát căng thẳng.
Có người cần được phát hiện một bệnh lý hoàn toàn khác.
Điều trị chỉ thực sự hiệu quả khi phù hợp với nguyên nhân của từng người.
Điều trị không chỉ là kê đơn thuốc
Tại Khoa Tiêu hóa, Bệnh viện Quốc tế Mỹ (AIH), việc điều trị được cá thể hóa dựa trên nguyên nhân, tình trạng bệnh và nhu cầu của từng người bệnh.
Mỗi trường hợp có nguyên nhân, cơ địa và hoàn cảnh sống khác nhau, vì vậy không có một phác đồ điều trị chung phù hợp với tất cả. Mục tiêu điều trị không chỉ là kiểm soát triệu chứng mà còn xác định đúng nguyên nhân để xây dựng kế hoạch điều trị phù hợp với từng cá nhân.
Trong quá trình thăm khám, bên cạnh việc đánh giá kết quả nội soi và các xét nghiệm cần thiết, bác sĩ luôn dành thời gian tìm hiểu về công việc, thói quen sinh hoạt, chế độ ăn uống, mức độ căng thẳng trong cuộc sống cũng như những ảnh hưởng của bệnh đến chất lượng cuộc sống của người bệnh. Nhiều trường hợp cho biết không chỉ mệt mỏi vì cảm giác nóng rát sau xương ức hay đau tức ngực, mà còn lo lắng bệnh kéo dài sẽ ảnh hưởng đến công việc, sinh hoạt và cuộc sống gia đình. Những thông tin này đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng hướng điều trị phù hợp.
Mỗi người bệnh đều có một câu chuyện riêng. Có người thường xuyên thức khuya do đặc thù công việc, có người phải ăn uống thất thường vì tính chất nghề nghiệp, cũng có người cao tuổi luôn lo lắng về nguy cơ mắc bệnh lý nghiêm trọng. Do đó, điều trị hiệu quả không chỉ dựa trên kết quả cận lâm sàng mà còn cần đánh giá toàn diện, kết hợp với sự đồng hành của bác sĩ để xây dựng kế hoạch điều trị phù hợp với điều kiện sống, công việc và nhu cầu của từng người bệnh.
Đối với những trường hợp đã điều trị bệnh trào ngược trong nhiều tuần hoặc nhiều tháng nhưng triệu chứng vẫn chưa cải thiện, việc được bác sĩ chuyên khoa Tiêu hóa thăm khám và đánh giá toàn diện có ý nghĩa quan trọng trong việc xác định nguyên nhân thực sự của bệnh. Khi nguyên nhân được xác định chính xác, phương pháp điều trị phù hợp có thể được lựa chọn nhằm kiểm soát triệu chứng hiệu quả và bền vững, thay vì chỉ thay đổi hoặc tăng thêm thuốc.
Những điều cần nhớ
Điều trị thất bại không đồng nghĩa với bệnh quá nặng.
Không phải mọi trường hợp còn triệu chứng đều do acid.
Tăng nhạy cảm thực quản và ợ nóng chức năng là hai nguyên nhân rất thường gặp nhưng dễ bị bỏ sót.
Không nên tự ý tăng liều hoặc đổi thuốc khi chưa xác định đúng nguyên nhân.
Điều trị cá thể hóa, phù hợp với từng người bệnh, là xu hướng của y học hiện đại.
Tài liệu tham khảo
Sawada A, Sifrim D, Fujiwara Y. Esophageal Reflux Hypersensitivity: A Comprehensive Review. Gut and Liver. 2023;17(6):831–842.
----------------------
Đăng ký khám và tư vấn tại Bệnh viện Quốc tế Mỹ (AIH)
☎Hotline: 1900 3399 || (028) 3910 9999
🌏Website: www.aih.com.vn
📍Địa chỉ: (Lối vào 199 Nguyễn Hoàng) Số 6, Đường Bắc Nam 3, Phường Bình Trưng (Quận 2 cũ), TP. Hồ Chí Minh
Để lại bình luận