Notification
THANK YOU FOR MAKING AN APPOINTMENT AT AIH.
Would you like to pre-register?
Please fill in the information below
Urgent
VIÊM THỰC QUẢN TRÀO NGƯỢC KHÁNG TRỊ LÀ GÌ?
Điều trị đúng nhưng bệnh vẫn không khỏi – vì sao?
Sau vài tuần điều trị, Thạc sĩ, Bác sĩ Mai Viễn Phương, Trưởng Đơn vị Nội soi tiêu hóa, Bệnh viện Quốc tế Mỹ (AIH) cho biết đa số người bị bệnh trào ngược dạ dày – thực quản sẽ cảm thấy các triệu chứng như nóng rát sau xương ức, ợ chua hoặc đau tức ngực giảm đáng kể.
Tuy nhiên, trên thực tế vẫn có một nhóm người bệnh dù đã dùng thuốc đều đặn trong nhiều tuần, thậm chí nhiều tháng, nhưng triệu chứng vẫn tồn tại hoặc chỉ cải thiện rất ít.
Không ít người bắt đầu lo lắng:
Có phải bệnh của mình quá nặng?
Có phải thuốc không còn tác dụng?
Có cần đổi sang loại thuốc mạnh hơn?
Hay mình sẽ phải uống thuốc suốt đời?
Thực tế, những trường hợp như vậy không hề hiếm gặp. Trong chuyên ngành tiêu hóa, tình trạng này được gọi là bệnh trào ngược dạ dày – thực quản kháng trị hoặc trào ngược kháng điều trị.
Điều quan trọng là, "kháng trị" không có nghĩa là bệnh không thể chữa được, mà chỉ cho thấy người bệnh cần được đánh giá lại để tìm đúng nguyên nhân khiến việc điều trị chưa đạt hiệu quả.
Thế nào là trào ngược kháng trị?
Theo bác sĩ Phương, trào ngược kháng trị là tình trạng người bệnh vẫn còn các triệu chứng trào ngược mặc dù đã điều trị bằng thuốc đúng cách và đủ thời gian.
Thông thường, bác sĩ sẽ đánh giá hiệu quả sau khoảng 8 tuần điều trị với thuốc giảm tiết acid.
Nếu sau thời gian này người bệnh vẫn còn:
Nóng rát sau xương ức.
Ợ nóng.
Ợ chua.
Đau ngực liên quan đến thực quản.
Cảm giác bỏng rát hoặc khó chịu kéo dài.
...thì cần tìm hiểu xem nguyên nhân là gì, thay vì chỉ tiếp tục kéo dài thời gian dùng thuốc.
Không phải tất cả đều là “kháng thuốc”
Đây là điểm rất nhiều người hiểu chưa đúng.
Khi nghe đến cụm từ "kháng trị", nhiều người nghĩ ngay rằng cơ thể đã "nhờn thuốc" hoặc thuốc không còn tác dụng.
Thực tế, đa số trường hợp không phải do thuốc mất tác dụng.
Nguyên nhân thường gặp hơn là:
Chưa dùng thuốc đúng cách.
Chẩn đoán ban đầu chưa chính xác.
Triệu chứng xuất phát từ một bệnh khác.
Hoặc người bệnh thuộc nhóm có tăng nhạy cảm thực quản.
Vì vậy, thay vì đổi thuốc liên tục, bác sĩ sẽ đánh giá lại toàn bộ quá trình điều trị.
Có phải cứ còn nóng rát là còn viêm?
Bác sĩ Mai Viễn Phương cho biết, cảm giác nóng rát không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với tình trạng viêm vẫn còn tồn tại. Đây là một trong những hiểu lầm khá phổ biến ở người bệnh.
Thực tế, sau khi điều trị và nội soi kiểm tra lại, có những trường hợp niêm mạc thực quản đã gần như hồi phục hoàn toàn nhưng người bệnh vẫn còn cảm giác nóng rát, khó chịu.
Điều này cho thấy triệu chứng và mức độ tổn thương trên niêm mạc không phải lúc nào cũng tương đồng.
Một số người có tình trạng viêm thực quản khá rõ nhưng triệu chứng lại tương đối nhẹ. Ngược lại, có trường hợp nội soi gần như bình thường nhưng cảm giác nóng rát vẫn rất rõ rệt.
Đó là lý do bác sĩ không chỉ dựa vào triệu chứng để đánh giá hiệu quả điều trị.
Vì sao uống thuốc vẫn không hết?
Tình trạng uống thuốc nhưng triệu chứng vẫn kéo dài có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau.
Trong thực hành lâm sàng, các bác sĩ thường nghĩ đến những khả năng sau:
1. Thuốc chưa được sử dụng đúng cách
Đây là nguyên nhân đơn giản nhưng rất phổ biến.
Ví dụ:
Uống thuốc sau ăn.
Quên uống thuốc.
Uống không đều.
Tự ý ngừng thuốc.
Những sai sót nhỏ này cũng có thể làm hiệu quả điều trị giảm đáng kể.
2. Vẫn còn acid trào ngược
Một số người bị trào ngược rất nặng.
Mặc dù thuốc đã làm giảm lượng acid nhưng vẫn chưa kiểm soát hoàn toàn.
Lúc này bác sĩ có thể cân nhắc điều chỉnh phác đồ hoặc đánh giá thêm bằng các xét nghiệm chuyên sâu.
3. Dịch trào ngược không chỉ có acid
Nhiều người nghĩ rằng dịch trào ngược chỉ gồm acid.
Thực tế không phải vậy.
Dịch từ dạ dày còn có thể chứa:
Dịch mật.
Men tiêu hóa.
Thức ăn.
Hơi.
Ngay cả khi acid đã giảm, những thành phần này vẫn có thể gây khó chịu ở một số người.
4. Thực quản trở nên quá nhạy cảm
Đây là nguyên nhân ngày càng được quan tâm.
Sau nhiều năm tiếp xúc với acid, các đầu dây thần kinh trong thực quản có thể trở nên nhạy hơn bình thường.
Lúc này chỉ cần một lượng rất nhỏ dịch trào ngược cũng đủ tạo cảm giác nóng rát.
Có thể ví như làn da sau khi bị cháy nắng.
Khi da còn khỏe, chạm nhẹ gần như không có cảm giác.
Nhưng khi da đang tổn thương, chỉ cần một cái chạm rất nhẹ cũng khiến bạn thấy rát.
Thực quản cũng có thể xảy ra hiện tượng tương tự.
5. Thực chất người bệnh không còn bị trào ngược
Bác sĩ Mai Viễn Phương nhận định, đây là một tình huống không hiếm gặp và cũng là điều khiến nhiều người bệnh bất ngờ.
Một số người từng được chẩn đoán trào ngược từ nhiều năm trước. Sau quá trình điều trị, tình trạng tiếp xúc acid đã được kiểm soát và trở về mức bình thường, nhưng cảm giác nóng rát hoặc khó chịu vẫn tiếp tục xuất hiện.
Khi đó, nguyên nhân có thể liên quan đến tăng nhạy cảm thực quản, ợ nóng chức năng hoặc rối loạn vận động thực quản.
Nếu không được đánh giá lại nguyên nhân, người bệnh có thể tiếp tục sử dụng thuốc giảm tiết acid trong thời gian dài nhưng triệu chứng vẫn không cải thiện đáng kể.
Những ai dễ gặp tình trạng này?
Một số nhóm người có nguy cơ cao hơn:
Người bị trào ngược nhiều năm.
Người béo phì.
Người có thoát vị khe hoành.
Người thường xuyên hút thuốc lá.
Người uống nhiều rượu bia.
Người thường xuyên thức khuya.
Người bị căng thẳng kéo dài.
Người có hội chứng ruột kích thích hoặc các rối loạn tiêu hóa chức năng khác.
Tuy nhiên, không phải cứ thuộc nhóm nguy cơ là chắc chắn sẽ bị kháng trị.
Có cần nội soi lại không?
Không phải trường hợp nào cũng cần nội soi ngay.
Nếu triệu chứng vẫn còn sau điều trị, bác sĩ sẽ cân nhắc:
Thời gian dùng thuốc.
Mức độ đáp ứng.
Tuổi.
Các triệu chứng cảnh báo.
Trong nhiều trường hợp, nội soi sẽ giúp đánh giá:
Viêm thực quản còn hay đã lành.
Có Barrett thực quản hay không.
Có loét hoặc hẹp thực quản không.
Có bệnh lý khác gây triệu chứng không.
Nếu nội soi bình thường nhưng triệu chứng vẫn kéo dài, bác sĩ có thể chỉ định thêm các xét nghiệm chuyên sâu khác.
Đừng tự ý đổi thuốc khi chưa rõ nguyên nhân
Theo bác sĩ Mai Viễn Phương, một sai lầm khá phổ biến là người bệnh tự mua thêm thuốc hoặc chuyển sang loại khác khi nhận thấy triệu chứng chưa cải thiện, với suy nghĩ thuốc đang dùng đã không còn hiệu quả.
Việc này không chỉ có thể làm tăng chi phí điều trị mà quan trọng hơn, còn khiến nguyên nhân thực sự của triệu chứng bị bỏ sót hoặc việc chẩn đoán bị trì hoãn.
Trong một số trường hợp, điều người bệnh cần không phải là một loại thuốc mới, mà là đánh giá lại để có một chẩn đoán chính xác hơn.
Điều trị kháng trị không chỉ là tăng liều thuốc
Trước đây, khi người bệnh không đáp ứng với điều trị, một trong những hướng xử trí thường được nghĩ đến là tăng liều thuốc.
Tuy nhiên, cách tiếp cận hiện nay chú trọng hơn vào việc đánh giá lại nguyên nhân gây ra triệu chứng.
Bác sĩ sẽ cố gắng trả lời những câu hỏi quan trọng:
Người bệnh có thực sự còn trào ngược không?
Acid còn tăng hay đã bình thường?
Có tăng nhạy cảm thực quản không?
Có rối loạn vận động thực quản không?
Có bệnh lý nào khác gây triệu chứng tương tự không?
Khi trả lời được những câu hỏi này, việc điều trị sẽ hiệu quả hơn rất nhiều.
Khi nào nên khám chuyên khoa tiêu hóa?
Bạn nên đến khám nếu:
Đã điều trị đúng từ 8 tuần trở lên nhưng triệu chứng vẫn còn.
Phải uống thuốc liên tục mới đỡ.
Triệu chứng tái phát nhiều lần.
Nội soi bình thường nhưng vẫn nóng rát.
Có khó nuốt, sụt cân hoặc đau ngực kéo dài.
Việc thăm khám sớm giúp tìm đúng nguyên nhân, tránh dùng thuốc kéo dài không cần thiết và giảm nguy cơ bỏ sót các bệnh lý khác.
Tại Khoa Tiêu hóa - Bệnh viện Quốc tế Mỹ (AIH), mỗi trường hợp trào ngược kéo dài, tái phát nhiều lần hoặc đáp ứng điều trị chưa như mong đợi đều được bác sĩ đánh giá lại một cách toàn diện, nhằm tìm ra nguyên nhân thực sự đứng sau các triệu chứng.
Với hệ thống nội soi Olympus độ phân giải cao, bác sĩ có thể đánh giá chi tiết niêm mạc thực quản, phát hiện các tổn thương như viêm thực quản, Barrett thực quản cũng như những bất thường khác của đường tiêu hóa trên. Khi triệu chứng vẫn kéo dài nhưng kết quả nội soi chưa đủ để giải thích nguyên nhân, người bệnh có thể được cân nhắc thực hiện thêm các thăm dò chuyên sâu phù hợp.
Từ đó, bác sĩ có thể phân biệt giữa bệnh trào ngược dạ dày - thực quản, tăng nhạy cảm thực quản, ợ nóng chức năng hay rối loạn vận động thực quản, qua đó lựa chọn hướng điều trị phù hợp hơn với từng trường hợp.
Xác định đúng nguyên nhân là nền tảng để điều trị đúng hướng, hạn chế việc sử dụng thuốc kéo dài khi không cần thiết và giúp người bệnh kiểm soát triệu chứng, cải thiện chất lượng cuộc sống một cách bền vững.
Những điều cần nhớ
Trào ngược kháng trị không có nghĩa là bệnh không thể điều trị.
Phần lớn trường hợp không phải do cơ thể "nhờn thuốc".
Điều quan trọng nhất là tìm đúng nguyên nhân khiến triệu chứng kéo dài.
Không nên tự ý tăng liều hoặc đổi thuốc khi chưa được bác sĩ đánh giá lại.
Chẩn đoán chính xác là nền tảng của điều trị hiệu quả.
Tài liệu tham khảo
Sawada A, Sifrim D, Fujiwara Y. Esophageal Reflux Hypersensitivity: A Comprehensive Review. Gut and Liver. 2023;17(6):831–842.
----------------------
Đăng ký khám và tư vấn tại Bệnh viện Quốc tế Mỹ (AIH)
☎Hotline: 1900 3399 || (028) 3910 9999
🌏Website: www.aih.com.vn
📍Địa chỉ: (Lối vào 199 Nguyễn Hoàng) Số 6, Đường Bắc Nam 3, Phường Bình Trưng (Quận 2 cũ), TP. Hồ Chí Minh
Leave a comment