Notification
THANK YOU FOR MAKING AN APPOINTMENT AT AIH.
Would you like to pre-register?
Please fill in the information below
Urgent
VÌ SAO RỐI LOẠN LO ÂU CÓ THỂ KHIẾN TRIỆU CHỨNG TRÀO NGƯỢC DẠ DÀY KÉO DÀI?
Bạn đã uống thuốc trào ngược nhưng triệu chứng vẫn chưa cải thiện?
“Tôi đã uống thuốc gần 3 tháng nhưng vẫn nóng rát sau xương ức.”
“Mỗi lần căng thẳng là cảm giác nghẹn cổ, ợ nóng lại xuất hiện.”
“Kết quả nội soi bình thường nhưng tôi vẫn đau rát vùng ngực.”
ThS.BS Mai Viễn Phương, Trưởng Đơn vị Nội soi Tiêu hóa, Bệnh viện Quốc tế Mỹ (AIH) cho biết, đây là những tình huống bác sĩ thường gặp trong quá trình thăm khám người bệnh trào ngược dạ dày - thực quản (GERD). Không ít người lo lắng rằng thuốc điều trị không còn hiệu quả hoặc bệnh đã trở nên nghiêm trọng. Tuy nhiên, trong nhiều trường hợp, nguyên nhân khiến triệu chứng kéo dài không chỉ xuất phát từ lượng axit trong dạ dày mà còn liên quan đến trạng thái tâm lý của người bệnh.
Theo bác sĩ Phương, ngày càng có nhiều bằng chứng khoa học cho thấy rối loạn lo âu và GERD có mối liên hệ chặt chẽ. Hai tình trạng này có thể tác động qua lại, tạo thành một vòng xoắn bệnh lý: lo âu làm tăng cảm nhận khó chịu của các triệu chứng trào ngược, trong khi những triệu chứng kéo dài lại khiến người bệnh càng căng thẳng và lo lắng hơn.
Vì vậy, để điều trị hiệu quả, bên cạnh việc kiểm soát axit dạ dày, bác sĩ cũng cần đánh giá các yếu tố như căng thẳng, giấc ngủ và lối sống nhằm xây dựng hướng điều trị toàn diện cho từng người bệnh.
Trào ngược và lo âu: Hai bệnh tưởng không liên quan nhưng lại ảnh hưởng lẫn nhau
GERD xảy ra khi dịch vị từ dạ dày trào ngược lên thực quản, gây các triệu chứng như:
Ợ nóng.
Ợ chua.
Cảm giác nóng rát sau xương ức.
Nuốt vướng.
Ho kéo dài.
Khàn tiếng.
Trong khi đó, rối loạn lo âu là tình trạng người bệnh thường xuyên căng thẳng, bồn chồn, lo lắng quá mức và khó kiểm soát suy nghĩ tiêu cực.
Thoạt nhìn, đây là hai bệnh thuộc hai chuyên khoa khác nhau. Tuy nhiên, hệ tiêu hóa và não bộ luôn giao tiếp với nhau thông qua cái gọi là "trục não - ruột" (brain-gut axis). Khi tâm lý thay đổi, hoạt động của thực quản và dạ dày cũng có thể thay đổi theo.
Nghiên cứu khoa học cho thấy điều gì?
Một nghiên cứu đăng trên Middle East Journal of Digestive Diseases đã so sánh những người mắc GERD với nhóm khỏe mạnh bằng các thang điểm đánh giá lo âu và trầm cảm.
Kết quả cho thấy người mắc GERD có tỷ lệ rối loạn lo âu và trầm cảm cao hơn đáng kể so với người không mắc bệnh. Đặc biệt, nhóm không có tổn thương thực quản rõ trên nội soi nhưng vẫn có triệu chứng trào ngược (NERD) có xu hướng gặp vấn đề tâm lý nhiều hơn.
Điều này cho thấy cảm giác khó chịu mà người bệnh trải qua không chỉ phụ thuộc vào lượng axit trào ngược mà còn chịu ảnh hưởng bởi cách hệ thần kinh cảm nhận và xử lý tín hiệu đau.
Vì sao lo âu làm triệu chứng trào ngược nặng hơn?
1. Thực quản trở nên nhạy cảm hơn
Hãy tưởng tượng hai người cùng chạm vào một vật có nhiệt độ giống nhau.
Một người chỉ thấy hơi nóng.
Người còn lại lại cảm thấy bỏng rát.
Điều tương tự cũng có thể xảy ra với thực quản. Khi lo âu kéo dài, hệ thần kinh trở nên nhạy cảm hơn với các kích thích vốn rất nhỏ. Chỉ một lượng axit ít cũng có thể tạo cảm giác nóng rát dữ dội.
Hiện tượng này được gọi là tăng nhạy cảm thực quản.
Khi lo âu kéo dài, hệ thần kinh trở nên nhạy cảm hơn với các kích thích vốn rất nhỏ
2. Não bộ "khuếch đại" cảm giác khó chịu
Khi căng thẳng kéo dài, não bộ có xu hướng tập trung nhiều hơn vào các tín hiệu từ cơ thể.
Những cảm giác vốn rất nhẹ như hơi đầy bụng, một lần ợ hơi hoặc một chút khó chịu sau bữa ăn có thể bị cảm nhận mạnh hơn bình thường.
Người bệnh vì vậy dễ nghĩ rằng bệnh đang trở nên nghiêm trọng dù kết quả nội soi hoặc đo pH thực quản không thay đổi nhiều.
3. Căng thẳng làm thay đổi thói quen sinh hoạt
Lo âu còn khiến nhiều người:
Ăn uống thất thường.
Ăn quá nhanh.
Thức khuya.
Uống nhiều cà phê.
Hút thuốc.
Uống rượu bia.
Ít vận động.
Đây đều là những yếu tố có thể làm triệu chứng trào ngược xuất hiện thường xuyên hơn.
Khi nào nên nghĩ đến yếu tố lo âu?
Nếu bạn có một hoặc nhiều dấu hiệu sau, bác sĩ có thể cân nhắc đánh giá thêm về yếu tố tâm lý:
Nội soi nhiều lần gần như bình thường nhưng triệu chứng vẫn kéo dài.
Đã điều trị đúng thuốc nhưng cải thiện rất ít.
Triệu chứng tăng lên rõ rệt mỗi khi áp lực công việc hoặc gia đình.
Kèm mất ngủ, hồi hộp, tim đập nhanh hoặc luôn cảm thấy căng thẳng.
Điều này không có nghĩa các triệu chứng là "do tưởng tượng". Ngược lại, người bệnh hoàn toàn có cảm giác khó chịu thật, chỉ là cơ chế gây triệu chứng có sự tham gia của hệ thần kinh trung ương.
Điều trị không chỉ là uống thuốc giảm axit
Thuốc ức chế tiết axit (PPI) vẫn là nền tảng điều trị GERD. Tuy nhiên, ở một số người, chỉ giảm axit thôi là chưa đủ.
Nếu lo âu góp phần làm nặng triệu chứng, bác sĩ có thể kết hợp nhiều biện pháp khác như:
Điều chỉnh lối sống.
Tư vấn tâm lý.
Kiểm soát căng thẳng.
Luyện tập thư giãn.
Điều trị rối loạn lo âu nếu có chỉ định.
Trong một số trường hợp đặc biệt, sử dụng thuốc điều hòa cảm nhận đau (neuromodulators) với liều thấp theo hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa.
Mục tiêu không chỉ là giảm lượng axit mà còn giúp hệ thần kinh bớt nhạy cảm với các kích thích từ thực quản.
Mục tiêu điều trị không chỉ là giảm lượng axit mà còn giúp hệ thần kinh bớt nhạy cảm
ThS.BS Mai Viễn Phương, Trưởng Đơn vị Nội soi Tiêu hóa, Bệnh viện Quốc tế Mỹ (AIH) chia sẻ về một trường hợp người bệnh nam, 42 tuổi, làm công việc kinh doanh, đến khám vì tình trạng nóng rát sau xương ức kéo dài hơn một năm.
“Người bệnh cho biết triệu chứng thường xuất hiện nhiều hơn trước các cuộc họp quan trọng hoặc trong những giai đoạn công việc căng thẳng. Dù đã nội soi hai lần, kết quả chỉ ghi nhận viêm thực quản mức độ nhẹ và đã tuân thủ điều trị bằng thuốc, tình trạng ợ nóng vẫn tái diễn."
Qua quá trình thăm khám và khai thác kỹ tiền sử, bác sĩ nhận thấy các triệu chứng của người bệnh giảm rõ rệt vào những thời điểm ít áp lực, như trong các kỳ nghỉ hoặc khi khối lượng công việc giảm. Bên cạnh điều trị GERD, người bệnh được tư vấn điều chỉnh giấc ngủ, duy trì tập luyện và áp dụng các biện pháp quản lý căng thẳng.
“Sau vài tháng, tần suất và mức độ ợ nóng giảm đáng kể, chất lượng giấc ngủ được cải thiện và người bệnh cũng cảm thấy thoải mái hơn trong sinh hoạt hằng ngày.”
Theo bác sĩ Phương, đây là một ví dụ cho thấy điều trị GERD không chỉ tập trung vào việc kiểm soát axit dạ dày mà còn cần đánh giá toàn diện các yếu tố về lối sống và sức khỏe tinh thần. Khi những yếu tố này được cải thiện, hiệu quả điều trị thường tích cực hơn và người bệnh cũng có chất lượng cuộc sống tốt hơn.
Người bệnh nên làm gì?
Nếu đang mắc GERD, bạn nên:
Uống thuốc đúng hướng dẫn của bác sĩ.
Không tự ý tăng hoặc đổi thuốc khi triệu chứng chưa cải thiện.
Ăn chậm, tránh ăn quá no và không nằm ngay sau bữa ăn.
Hạn chế rượu bia, thuốc lá và các thực phẩm dễ gây trào ngược.
Duy trì cân nặng hợp lý.
Ngủ đủ giấc và tập thể dục thường xuyên.
Chia sẻ với bác sĩ nếu bạn thường xuyên căng thẳng, mất ngủ hoặc lo âu.
Việc kiểm soát tốt sức khỏe tinh thần có thể giúp cải thiện chất lượng cuộc sống và hỗ trợ điều trị trào ngược hiệu quả hơn.
Kết luận
ThS.BS Mai Viễn Phương nhấn mạnh, GERD không đơn thuần là bệnh lý của dạ dày hay thực quản. Ở nhiều người bệnh, các yếu tố như căng thẳng, lo âu và rối loạn giấc ngủ có thể góp phần làm triệu chứng kéo dài và ảnh hưởng đến hiệu quả điều trị.
“Lo âu không phải là nguyên nhân duy nhất gây trào ngược, nhưng có thể khiến người bệnh cảm nhận triệu chứng rõ rệt hơn, khó chịu hơn và dễ rơi vào vòng xoắn giữa bệnh lý và tâm lý. Vì vậy, việc điều trị cần được tiếp cận toàn diện, không chỉ kiểm soát axit dạ dày mà còn quan tâm đến sức khỏe tinh thần và lối sống.”
Tại Khoa Tiêu hóa, Bệnh viện Quốc tế Mỹ (AIH), người bệnh được thăm khám và đánh giá toàn diện nhằm xác định chính xác nguyên nhân gây triệu chứng, từ đó xây dựng phác đồ điều trị phù hợp với từng cá thể. Bên cạnh điều trị bằng thuốc khi cần thiết, đội ngũ bác sĩ còn tư vấn về dinh dưỡng, lối sống và các yếu tố tâm lý để giúp người bệnh kiểm soát GERD hiệu quả, cải thiện chất lượng cuộc sống.
Nếu bạn thường xuyên bị ợ nóng, nóng rát sau xương ức, nuốt vướng hoặc triệu chứng kéo dài dù đã điều trị, hãy đến khám với bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa để được đánh giá đầy đủ. Chẩn đoán đúng nguyên nhân và điều trị toàn diện là chìa khóa giúp kiểm soát bệnh hiệu quả và hạn chế tái phát.
Tài liệu tham khảo
Jansson C, et al. Anxiety and Depression in Patients with Gastroesophageal Reflux Disorder. Middle East Journal of Digestive Diseases. 2017.
Katz PO, et al. ACG Clinical Guideline for the Diagnosis and Management of Gastroesophageal Reflux Disease.
Rome Foundation. Disorders of Gut–Brain Interaction.
----------------------
Đăng ký khám và tư vấn tại Bệnh viện Quốc tế Mỹ (AIH)
☎Hotline: 1900 3399 || (028) 3910 9999
🌏Website: www.aih.com.vn
📍Địa chỉ: (Lối vào 199 Nguyễn Hoàng) Số 6, Đường Bắc Nam 3, Phường Bình Trưng (Quận 2 cũ), TP. Hồ Chí Minh
Leave a comment