Notification
THANK YOU FOR MAKING AN APPOINTMENT AT AIH.
Would you like to pre-register?
Please fill in the information below
Urgent
TĂNG NHẠY CẢM THỰC QUẢN: "THỦ PHẠM" ẨN MÌNH KHIẾN ĐIỀU TRỊ TRÀO NGƯỢC THẤT BẠI
Nội soi bình thường, sao tôi vẫn nóng rát?
Thạc sĩ, Bác sĩ Mai Viễn Phương, Trưởng Đơn vị Nội soi tiêu hóa, Bệnh viện Quốc tế Mỹ (AIH), chia sẻ:
Trong quá trình thăm khám, bác sĩ thường gặp nhiều người bệnh băn khoăn:
"Tôi đã nội soi hai lần, bác sĩ đều nói thực quản không còn viêm."
"Thuốc giảm tiết acid tôi cũng uống gần một năm rồi."
“Vậy tại sao ngày nào tôi cũng vẫn còn cảm giác nóng rát sau xương ức?”
Đây là tình trạng không hiếm gặp trong thực hành lâm sàng. Không ít người bệnh cảm thấy hoang mang khi kết quả nội soi gần như bình thường, các xét nghiệm không ghi nhận bất thường rõ rệt, nhưng cảm giác nóng rát, đau tức sau xương ức hoặc khó chịu vùng ngực vẫn kéo dài.
Nhiều người bắt đầu nghi ngờ kết quả nội soi chưa chính xác. Có người lo lắng mình đang mắc một bệnh lý nguy hiểm chưa được phát hiện. Cũng có người tiếp tục tự mua thêm thuốc hoặc kéo dài thời gian sử dụng thuốc giảm tiết acid với hy vọng triệu chứng sẽ sớm biến mất.
Theo ThS.BS Mai Viễn Phương, trong khá nhiều trường hợp, nguyên nhân không nằm ở việc dạ dày tiết quá nhiều acid hay thực quản vẫn còn viêm. Thay vào đó, vấn đề có thể xuất phát từ tình trạng tăng nhạy cảm thực quản – khi thực quản trở nên quá nhạy với những kích thích vốn rất bình thường.
Đây là một rối loạn chức năng ngày càng được các bác sĩ chuyên khoa Tiêu hóa quan tâm, nhưng vẫn còn khá xa lạ với nhiều người bệnh.
Vì vậy, không ít trường hợp dù đã điều trị trào ngược đúng cách và niêm mạc thực quản đã lành vẫn tiếp tục gặp các triệu chứng dai dẳng.
Tăng nhạy cảm thực quản là gì?
Để hiểu bệnh này, trước hết chúng ta cần biết thực quản hoạt động như thế nào.
Mỗi ngày, ngay cả ở người khỏe mạnh, vẫn có một số lần dịch từ dạ dày trào ngược lên thực quản. Đây là hiện tượng sinh lý bình thường và thường không gây bất kỳ cảm giác khó chịu nào.
Ngoài acid, thực quản còn phải tiếp xúc với nhiều kích thích khác như:
Thức ăn nóng hoặc lạnh.
Sự co bóp khi nuốt.
Không khí đi qua khi ợ hơi.
Một lượng nhỏ dịch tiêu hóa.
Ở người bình thường, những kích thích này gần như không được cảm nhận.
Tuy nhiên, ở người bị tăng nhạy cảm thực quản, ngưỡng cảm nhận đau bị hạ thấp. Chỉ một kích thích rất nhẹ cũng có thể tạo ra cảm giác nóng rát hoặc đau.
Nói một cách đơn giản, vấn đề không phải là kích thích quá mạnh, mà là thực quản phản ứng quá mạnh với kích thích bình thường.
Một ví dụ rất dễ hiểu
Bạn hãy tưởng tượng mình vừa bị cháy nắng.
Khi làn da còn khỏe mạnh, một cái chạm nhẹ gần như không tạo cảm giác gì.
Nhưng sau khi bị cháy nắng, chỉ cần quần áo cọ nhẹ vào da cũng khiến bạn thấy rát.
Điều này không có nghĩa là quần áo mạnh hơn trước.
Mà là làn da đã trở nên nhạy cảm hơn.
Thực quản cũng tương tự như vậy.
Sau nhiều tháng hoặc nhiều năm bị acid kích thích, các đầu dây thần kinh trong thành thực quản có thể trở nên "quá nhạy". Khi đó, dù lượng acid đã giảm đáng kể sau điều trị, người bệnh vẫn cảm thấy nóng rát.
Vì sao thực quản trở nên quá nhạy cảm?
Đây là câu hỏi được nghiên cứu rất nhiều trong những năm gần đây.
Hiện nay, các nhà khoa học cho rằng không có một nguyên nhân duy nhất. Thay vào đó, nhiều yếu tố cùng phối hợp với nhau.
1. Tiếp xúc với acid trong thời gian dài
Acid là tác nhân đầu tiên.
Nếu acid liên tục trào ngược lên thực quản trong nhiều tháng hoặc nhiều năm, lớp niêm mạc sẽ bị kích thích lặp đi lặp lại.
Ban đầu chỉ là viêm nhẹ.
Nhưng theo thời gian, các đầu tận thần kinh trở nên nhạy hơn.
Ngay cả khi tình trạng viêm đã lành, hệ thần kinh vẫn có thể tiếp tục phản ứng quá mức.
2. Các dây thần kinh hoạt động quá mức
Trong thành thực quản có rất nhiều đầu dây thần kinh giúp nhận biết:
Nhiệt độ.
Áp lực.
Acid.
Sự căng giãn.
Ở người bình thường, các dây thần kinh này chỉ gửi tín hiệu khi kích thích đủ mạnh.
Ở người có tăng nhạy cảm thực quản, chỉ một kích thích rất nhỏ cũng đủ phát tín hiệu lên não.
Giống như một chiếc micro được chỉnh âm lượng quá lớn.
Chỉ cần nói rất nhỏ cũng tạo ra âm thanh rất to.
3. Não bộ cũng góp phần tạo triệu chứng
Không chỉ thực quản thay đổi.
Não bộ cũng tham gia vào quá trình cảm nhận đau.
Thông thường, não có khả năng "lọc" bớt những tín hiệu nhỏ để chúng ta không phải cảm nhận mọi kích thích xảy ra trong cơ thể.
Ở một số người, cơ chế này hoạt động kém hiệu quả.
Kết quả là cùng một lượng acid, người này gần như không có cảm giác, trong khi người khác lại thấy nóng rát rất rõ.
Đó là lý do vì sao hai người có kết quả xét nghiệm gần giống nhau nhưng mức độ khó chịu lại hoàn toàn khác nhau.
4. Căng thẳng kéo dài
Stress không trực tiếp gây tăng nhạy cảm thực quản nhưng có thể làm tình trạng này nặng hơn.
Khi căng thẳng kéo dài:
Não trở nên nhạy cảm hơn với cảm giác đau.
Người bệnh tập trung nhiều hơn vào triệu chứng.
Giấc ngủ kém.
Chất lượng cuộc sống giảm.
Nhiều người nhận thấy bệnh nặng hơn vào giai đoạn áp lực công việc hoặc mất ngủ.
Dấu hiệu nào gợi ý tăng nhạy cảm thực quản?
Người bệnh thường có các biểu hiện như:
Nóng rát sau xương ức kéo dài.
Đau ngực không do tim.
Cảm giác bỏng rát sau ăn.
Triệu chứng xuất hiện dù đã dùng thuốc đúng.
Nội soi bình thường hoặc chỉ viêm rất nhẹ.
Uống thêm thuốc giảm tiết acid nhưng không cải thiện nhiều.
Những biểu hiện này rất dễ bị nhầm với bệnh trào ngược thông thường.
Tăng nhạy cảm thực quản khác gì bệnh trào ngược?
Đây là điều rất quan trọng.
Ở bệnh trào ngược, nguyên nhân chính là lượng dịch trào ngược từ dạ dày lên thực quản quá nhiều.
Trong khi đó, ở tăng nhạy cảm thực quản, lượng dịch trào ngược có thể hoàn toàn bình thường.
Điều khác biệt nằm ở cách thực quản cảm nhận kích thích.
Có thể ví như hai người cùng bước vào một căn phòng có nhiệt độ 25°C.
Một người cảm thấy rất dễ chịu.
Người còn lại lại thấy quá lạnh.
Nhiệt độ không thay đổi.
Điều thay đổi là khả năng cảm nhận của cơ thể.
Nội soi bình thường có loại trừ bệnh không?
Câu trả lời là không.
Nội soi giúp quan sát bề mặt niêm mạc.
Nhưng nội soi không đánh giá được:
Độ nhạy của thực quản.
Hoạt động của các dây thần kinh.
Mối liên quan giữa triệu chứng và các đợt trào ngược.
Đó là lý do nhiều người nội soi hoàn toàn bình thường nhưng vẫn còn triệu chứng.
Làm thế nào để chẩn đoán?
Không có một xét nghiệm đơn lẻ nào xác định tăng nhạy cảm thực quản.
Bác sĩ sẽ kết hợp:
Triệu chứng lâm sàng.
Kết quả nội soi.
Mức độ đáp ứng điều trị.
Đo pH thực quản kết hợp trở kháng trong 24 giờ khi cần.
Đo áp lực thực quản trong một số trường hợp.
Quan trọng nhất là xác định liệu triệu chứng của người bệnh có liên quan đến các đợt trào ngược hay không.
Điều trị có khó không?
Tin vui là tình trạng này hoàn toàn có thể được kiểm soát nếu được chẩn đoán đúng.
Điều trị không chỉ tập trung vào acid.
Tùy từng người bệnh, bác sĩ có thể:
Điều chỉnh thuốc điều trị trào ngược.
Giảm sự nhạy cảm của thực quản bằng các thuốc phù hợp khi có chỉ định.
Hướng dẫn thay đổi lối sống.
Kiểm soát căng thẳng và cải thiện giấc ngủ.
Điều trị các bệnh lý đi kèm nếu có.
Điều quan trọng nhất là không tiếp tục tăng liều thuốc giảm tiết acid một cách kéo dài khi nguyên nhân không còn là acid.
Đừng cố chịu đựng trong nhiều năm
Nhiều người chấp nhận sống chung với cảm giác nóng rát vì nghĩ rằng bệnh không nguy hiểm.
Tuy nhiên, triệu chứng kéo dài có thể ảnh hưởng đáng kể đến:
Giấc ngủ.
Hiệu quả công việc.
Tâm trạng.
Chất lượng cuộc sống.
Việc được đánh giá đúng nguyên nhân sẽ giúp người bệnh lựa chọn hướng điều trị phù hợp và tránh sử dụng thuốc không cần thiết trong thời gian dài.
Điều trị các bệnh lý ở thực quản cần sự kết hợp giữa người bệnh và bác sĩ
Điều trị không chỉ là kê đơn thuốc
Tại Khoa Tiêu hóa – Bệnh viện Quốc tế Mỹ, chúng tôi luôn quan niệm rằng điều trị thành công không chỉ dựa vào thuốc hay kết quả xét nghiệm. Mỗi người bệnh là một cá thể riêng với hoàn cảnh sống, công việc, thói quen sinh hoạt và những áp lực khác nhau.
Trong mỗi lần thăm khám, chúng tôi không chỉ xem kết quả nội soi hay đơn thuốc cũ, mà còn dành thời gian lắng nghe câu chuyện của từng người bệnh, tìm hiểu những điều đang khiến họ lo lắng và những khó khăn họ gặp phải trong cuộc sống hằng ngày. Từ đó, bác sĩ sẽ cùng người bệnh xây dựng một kế hoạch điều trị phù hợp với nguyên nhân gây bệnh, điều kiện sinh hoạt và mục tiêu điều trị của từng cá nhân.
Nếu bạn đã điều trị trào ngược trong thời gian dài nhưng vẫn còn nóng rát sau xương ức hoặc đau ngực không rõ nguyên nhân, hãy đến Khoa Tiêu hóa – Bệnh viện Quốc tế Mỹ để được bác sĩ chuyên khoa đánh giá toàn diện. Đôi khi, chỉ khi tìm đúng nguyên nhân, việc điều trị mới thực sự mang lại hiệu quả và giúp bạn lấy lại chất lượng cuộc sống.
Những điều cần nhớ
Tăng nhạy cảm thực quản là nguyên nhân rất thường gặp ở người điều trị trào ngược nhưng không cải thiện.
Nội soi bình thường không đồng nghĩa với việc không có bệnh.
Vấn đề nằm ở sự thay đổi trong cách thực quản cảm nhận kích thích, không phải lúc nào cũng do acid quá nhiều.
Điều trị hiệu quả cần chẩn đoán đúng nguyên nhân, không chỉ đơn thuần tăng thêm thuốc.
Điều trị cá thể hóa và sự đồng hành giữa bác sĩ với người bệnh là yếu tố quan trọng để kiểm soát triệu chứng lâu dài.
Tài liệu tham khảo
Sawada A, Sifrim D, Fujiwara Y. Esophageal Reflux Hypersensitivity: A Comprehensive Review. Gut and Liver. 2023;17(6):831–842.
----------------------
Đăng ký khám và tư vấn tại Bệnh viện Quốc tế Mỹ (AIH)
☎Hotline: 1900 3399 || (028) 3910 9999
🌏Website: www.aih.com.vn
📍Địa chỉ: (Lối vào 199 Nguyễn Hoàng) Số 6, Đường Bắc Nam 3, Phường Bình Trưng (Quận 2 cũ), TP. Hồ Chí Minh
Leave a comment