Notification
THANK YOU FOR MAKING AN APPOINTMENT AT AIH.
Would you like to pre-register?
Please fill in the information below
Urgent
SỰ THẬT ĐÁNG SỢ SAU CƠN "TRÀO NGƯỢC" TƯỞNG CHỪNG VÔ HẠI
Không phải cứ nóng rát sau xương ức là bị trào ngược
“Tôi bị trào ngược nhiều năm rồi.”
Đây là câu nói mà các bác sĩ chuyên khoa Tiêu hóa thường xuyên nghe từ người bệnh khi đến khám.
Tuy nhiên, theo Thạc sĩ, Bác sĩ Mai Viễn Phương, sau khi khai thác bệnh sử, thăm khám kỹ lưỡng và thực hiện các xét nghiệm cần thiết, không ít trường hợp lại được xác định rằng nguyên nhân gây triệu chứng không phải là bệnh trào ngược dạ dày – thực quản (GERD).
Thực tế, nóng rát sau xương ức, ợ nóng, đau ngực hay cảm giác khó chịu vùng ngực chỉ là triệu chứng, không phải là chẩn đoán.
Cũng giống như triệu chứng sốt có thể do cảm cúm, viêm phổi hoặc nhiễm trùng đường tiết niệu gây ra, cảm giác nóng rát sau xương ức cũng có thể bắt nguồn từ nhiều bệnh lý khác nhau.
Nếu nhầm lẫn giữa các nguyên nhân này, người bệnh có thể sử dụng thuốc giảm tiết acid trong nhiều tháng, thậm chí nhiều năm mà triệu chứng vẫn không cải thiện, đồng thời bỏ lỡ cơ hội điều trị đúng bệnh ngay từ đầu.
Chính vì vậy, theo bác sĩ Mai Viễn Phương, chẩn đoán chính xác luôn là bước quan trọng nhất trước khi lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp và hiệu quả.
1. Bệnh trào ngược dạ dày – thực quản
Đây là bệnh phổ biến nhất và cũng là nguyên nhân đầu tiên mà bác sĩ nghĩ đến khi người bệnh than phiền nóng rát sau xương ức hoặc ợ chua.
Ở bệnh này, dịch từ dạ dày trào ngược lên thực quản với tần suất hoặc mức độ nhiều hơn bình thường. Acid và các thành phần khác trong dịch vị kích thích niêm mạc thực quản, gây ra cảm giác nóng rát.
Người bệnh thường có các triệu chứng:
Nóng rát sau xương ức.
Ợ chua.
Ợ nóng.
Triệu chứng tăng lên sau ăn no hoặc khi nằm xuống.
Nội soi có thể phát hiện viêm thực quản, nhưng cũng có nhiều trường hợp nội soi hoàn toàn bình thường.
2. Trào ngược không gây tổn thương thực quản
Có nhiều người bị trào ngược nhưng nội soi hoàn toàn không thấy viêm.
Điều này khiến họ nghĩ rằng mình không mắc bệnh.
Thực tế, vẫn có những trường hợp acid hoặc dịch dạ dày trào ngược lên thực quản nhưng chưa gây tổn thương niêm mạc.
Người bệnh vẫn có cảm giác nóng rát, ợ nóng hoặc ợ chua giống như người bị viêm thực quản.
Muốn chẩn đoán chính xác, đôi khi bác sĩ cần chỉ định đo pH thực quản kết hợp trở kháng trong 24 giờ.
Chẩn đoán bệnh lí thực quản cần kết hợp nhiều yếu tố
3. Tăng nhạy cảm thực quản
Ở nhóm người bệnh này, lượng acid trào ngược có thể không nhiều, nhưng thực quản lại trở nên nhạy cảm bất thường với các kích thích. Chỉ một lượng rất nhỏ acid hoặc dịch trào ngược cũng có thể gây cảm giác nóng rát hoặc khó chịu rõ rệt.
Người bệnh thường:
Đã điều trị đúng nhưng không cải thiện nhiều.
Nội soi gần như bình thường.
Triệu chứng vẫn còn mặc dù lượng acid đã được kiểm soát.
Nếu tiếp tục chỉ tăng liều thuốc giảm tiết acid thì hiệu quả thường không cao.
4. Ợ nóng chức năng
Đây là bệnh rất dễ nhầm với trào ngược.
Người bệnh vẫn cảm thấy nóng rát sau xương ức.
Triệu chứng có thể xuất hiện hằng ngày.
Nhưng khi làm các xét nghiệm chuyên sâu, bác sĩ nhận thấy:
Lượng acid trong thực quản bình thường.
Triệu chứng không liên quan đến các đợt trào ngược.
Không có tổn thương niêm mạc.
Nguyên nhân được cho là liên quan đến sự thay đổi trong cách não và thực quản xử lý cảm giác đau.
Điều trị bệnh này hoàn toàn khác với điều trị bệnh trào ngược.
5. Rối loạn vận động thực quản
Thực quản hoạt động nhờ các cơn co bóp nhịp nhàng đưa thức ăn xuống dạ dày.
Nếu sự phối hợp này bị rối loạn, người bệnh có thể xuất hiện:
Đau ngực.
Nuốt nghẹn.
Cảm giác thức ăn mắc lại.
Khó chịu sau ăn.
Nhiều người tưởng mình bị trào ngược nhưng thực chất vấn đề nằm ở sự co bóp của thực quản.
Đo áp lực thực quản là xét nghiệm quan trọng giúp chẩn đoán nhóm bệnh này.
6. Viêm thực quản tăng bạch cầu ái toan
Đây là bệnh lý viêm mạn tính của thực quản có liên quan đến phản ứng miễn dịch.
Người bệnh có thể:
Nuốt nghẹn.
Thức ăn dễ mắc lại.
Đau sau xương ức.
Điều trị thuốc giảm tiết acid không cải thiện.
Nội soi đôi khi chỉ thấy những thay đổi rất nhẹ.
Muốn chẩn đoán xác định, bác sĩ cần sinh thiết niêm mạc thực quản.
7. Viêm thực quản do thuốc
Một số loại thuốc có thể gây tổn thương thực quản nếu uống không đúng cách.
Ví dụ:
Một số kháng sinh.
Thuốc điều trị loãng xương.
Thuốc chống viêm giảm đau.
Một số viên bổ sung sắt hoặc kali.
Người bệnh thường xuất hiện đau rát sau xương ức sau khi uống thuốc.
Việc khai thác kỹ tiền sử sử dụng thuốc giúp bác sĩ nhanh chóng nghĩ đến nguyên nhân này.
8. Thoát vị khe hoành
Thoát vị khe hoành không phải lúc nào cũng gây triệu chứng.
Tuy nhiên, khi phần trên của dạ dày trượt lên lồng ngực, cơ chế chống trào ngược tự nhiên có thể bị suy yếu.
Người bệnh dễ bị:
Trào ngược kéo dài.
Điều trị khó kiểm soát.
Triệu chứng tái phát nhiều lần.
Đây cũng là một trong những nguyên nhân khiến một số người phải cân nhắc điều trị can thiệp hoặc phẫu thuật.
9. Bệnh tim mạch
Đây là nguyên nhân đặc biệt quan trọng.
Đau do bệnh tim đôi khi rất giống đau do thực quản.
Người bệnh có thể cảm thấy:
Đau sau xương ức.
Cảm giác nóng rát.
Đau lan lên cổ hoặc vai.
Nếu đau ngực xuất hiện khi gắng sức, kèm khó thở, vã mồ hôi hoặc đau lan sang tay trái, cần đến cơ sở y tế ngay để loại trừ bệnh tim mạch trước khi nghĩ đến bệnh tiêu hóa.
10. Một số bệnh lý khác
Ngoài những bệnh trên, các triệu chứng giống trào ngược còn có thể gặp trong:
Loét dạ dày.
Viêm dạ dày.
Co thắt thực quản.
Ung thư thực quản giai đoạn sớm.
Một số bệnh lý đường mật.
Một số bệnh lý hô hấp.
Chính vì vậy, bác sĩ luôn phải đánh giá toàn diện thay vì chỉ dựa vào một triệu chứng.
Vì sao cần phân biệt chính xác?
Thạc sĩ, Bác sĩ Mai Viễn Phương cho biết, nhiều bệnh lý có thể gây ra các triệu chứng tương tự trào ngược dạ dày – thực quản, nhưng nguyên nhân lại hoàn toàn khác nhau. Vì vậy, phương pháp điều trị cũng không giống nhau.
Nếu nhầm tăng nhạy cảm thực quản thành trào ngược do acid, người bệnh có thể phải uống thuốc giảm tiết acid kéo dài mà hiệu quả rất hạn chế.
Nếu nhầm rối loạn vận động thực quản thành trào ngược, việc điều trị cũng sẽ đi sai hướng.
Ngược lại, khi xác định đúng bệnh, bác sĩ có thể lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp ngay từ đầu, giúp người bệnh cải thiện triệu chứng nhanh hơn và tránh sử dụng thuốc không cần thiết.
Đừng tự chẩn đoán chỉ dựa vào triệu chứng
Hiện nay, có rất nhiều thông tin về bệnh trào ngược dạ dày – thực quản được chia sẻ trên mạng xã hội. Vì vậy, chỉ cần xuất hiện cảm giác nóng rát sau xương ức, không ít người đã tự cho rằng mình bị trào ngược và tự mua thuốc điều trị.
Tuy nhiên, các triệu chứng giống nhau không đồng nghĩa với việc mắc cùng một bệnh. Cảm giác nóng rát sau xương ức có thể là biểu hiện của nhiều bệnh lý khác nhau, mỗi bệnh lại có nguyên nhân và hướng điều trị riêng.
Theo bác sĩ chuyên khoa, việc tự chẩn đoán và sử dụng thuốc kéo dài không chỉ có thể khiến triệu chứng không cải thiện mà còn làm chậm quá trình phát hiện đúng bệnh.
Vì vậy, nếu các triệu chứng kéo dài, tái phát nhiều lần hoặc không đáp ứng với điều trị ban đầu, người bệnh nên đến khám chuyên khoa Tiêu hóa để được đánh giá toàn diện, chẩn đoán chính xác và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.
Tại Khoa Tiêu hóa – Bệnh viện Quốc tế Mỹ (AIH), chúng tôi hiểu rằng cùng một triệu chứng có thể xuất phát từ nhiều bệnh lý hoàn toàn khác nhau. Vì vậy, mục tiêu không chỉ là làm giảm triệu chứng, mà quan trọng hơn là xác định đúng nguyên nhân để xây dựng phác đồ điều trị phù hợp cho từng người bệnh.
Trong quá trình thăm khám, bác sĩ luôn dành thời gian lắng nghe và khai thác kỹ bệnh sử, từ đặc điểm triệu chứng, thói quen sinh hoạt, chế độ ăn uống đến mức độ căng thẳng và những ảnh hưởng của bệnh đối với cuộc sống hằng ngày. Có người mất ngủ vì nóng rát sau xương ức vào ban đêm, có người e ngại ăn uống cùng gia đình vì sợ triệu chứng tái phát, cũng có người lo lắng vì đã điều trị nhiều tháng nhưng tình trạng vẫn không cải thiện. Những thông tin này là cơ sở quan trọng giúp bác sĩ có cái nhìn toàn diện và đưa ra hướng chẩn đoán chính xác hơn.
Kết hợp với hệ thống nội soi Olympus độ phân giải cao và các phương tiện thăm dò chức năng hiện đại, cùng kinh nghiệm trong chẩn đoán và điều trị các bệnh lý thực quản – dạ dày, Khoa Tiêu hóa – Bệnh viện Quốc tế Mỹ (AIH) có thể hỗ trợ phân biệt các tình trạng như bệnh trào ngược dạ dày – thực quản (GERD), trào ngược không gây tổn thương thực quản (NERD), tăng nhạy cảm thực quản, ợ nóng chức năng, rối loạn vận động thực quản và nhiều bệnh lý khác có biểu hiện tương tự.
Khi xác định đúng nguyên nhân, việc điều trị sẽ trở nên hiệu quả và phù hợp hơn, đồng thời giúp hạn chế sử dụng thuốc không cần thiết, giảm nguy cơ điều trị kéo dài và hỗ trợ người bệnh sớm trở lại sinh hoạt bình thường.
Lời khuyên dành cho người bệnh
Nóng rát sau xương ức là một triệu chứng, không phải là một bệnh.
Có nhiều bệnh lý khác nhau có thể gây triệu chứng giống trào ngược.
Điều trị chỉ hiệu quả khi xác định đúng nguyên nhân.
Không nên tự mua thuốc kéo dài nếu triệu chứng không cải thiện.
Khám chuyên khoa tiêu hóa giúp chẩn đoán chính xác và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp với từng người bệnh.
Tài liệu tham khảo
Gyawali CP, Kahrilas PJ, Savarino E, Zerbib F, Mion F, Smout AJPM, et al. Modern diagnosis of gastroesophageal reflux disease: the Lyon Consensus 2.0. Gut. 2024;73(2):361–371.
Aziz Q, Fass R, Gyawali CP, Miwa H, Pandolfino JE, Zerbib F. Esophageal disorders. In: Drossman DA, Chang L, Chey WD, Kellow J, Tack J, Whitehead WE, editors. Rome IV: Functional Gastrointestinal Disorders – Disorders of Gut–Brain Interaction. 4th ed. Raleigh (NC): Rome Foundation; 2016.
----------------------
Đăng ký khám và tư vấn tại Bệnh viện Quốc tế Mỹ (AIH)
☎Hotline: 1900 3399 || (028) 3910 9999
🌏Website: www.aih.com.vn
📍Địa chỉ: (Lối vào 199 Nguyễn Hoàng) Số 6, Đường Bắc Nam 3, Phường Bình Trưng (Quận 2 cũ), TP. Hồ Chí Minh
Leave a comment