Notification
THANK YOU FOR MAKING AN APPOINTMENT AT AIH.
Would you like to pre-register?
Please fill in the information below
Urgent
PHÁC ĐỒ ĐIỀU TRỊ TRÀO NGƯỢC KHÁNG TRỊ: TỪ THAY ĐỔI LỐI SỐNG ĐẾN CAN THIỆP CHUYÊN SÂU
Điều trị viêm thực quản trào ngược kháng trị như thế nào?
ThS.BS Mai Viễn Phương, Trưởng Đơn vị Nội soi Tiêu hóa, Bệnh viện Quốc tế Mỹ (AIH) nhấn mạnh, một trong những quan niệm sai lầm phổ biến là cho rằng chỉ cần sử dụng thuốc giảm tiết acid là có thể điều trị khỏi bệnh trào ngược dạ dày – thực quản. Trên thực tế, việc điều trị chỉ hiệu quả khi xác định đúng nguyên nhân gây triệu chứng ở từng người bệnh.
Không có một loại thuốc phù hợp với tất cả người bệnh
Theo ThS.BS Mai Viễn Phương, đây là điều quan trọng nhất mà người bệnh cần hiểu.
Khi được chẩn đoán mắc bệnh trào ngược dạ dày – thực quản, nhiều người cho rằng chỉ cần dùng thuốc giảm tiết acid là triệu chứng sẽ được kiểm soát. Khi điều trị chưa đạt hiệu quả, họ thường tự đổi sang loại thuốc khác, tăng liều hoặc kéo dài thời gian sử dụng với hy vọng bệnh sẽ cải thiện.
Tuy nhiên, thực tế không phải tất cả người bệnh còn triệu chứng đều có cùng một nguyên nhân. Có người vẫn còn trào ngược acid; có người bị trào ngược không acid; có người mắc tình trạng tăng nhạy cảm thực quản; một số khác bị ợ nóng chức năng hoặc rối loạn vận động thực quản.
Chính vì nguyên nhân gây bệnh khác nhau nên không thể áp dụng một phác đồ điều trị giống nhau cho tất cả người bệnh. Điều trị viêm thực quản trào ngược kháng trị hiện nay không chỉ đơn thuần là đổi sang thuốc mạnh hơn, mà quan trọng hơn là xác định đúng cơ chế gây triệu chứng để xây dựng phác đồ điều trị cá thể hóa, giúp nâng cao hiệu quả điều trị và cải thiện chất lượng cuộc sống cho người bệnh.
Bước đầu tiên: Kiểm tra lại chẩn đoán
Trong thực hành lâm sàng, khi một người bệnh điều trị nhiều tuần nhưng không cải thiện, điều đầu tiên bác sĩ không làm là tăng thuốc.
Thay vào đó, bác sĩ sẽ tự đặt câu hỏi:
Người bệnh có thật sự mắc bệnh trào ngược hay không?
Đây là câu hỏi rất quan trọng.
Bởi vì nhiều bệnh lý khác cũng gây:
Nóng rát sau xương ức.
Đau ngực.
Ợ nóng.
Khó chịu vùng ngực.
Nếu chẩn đoán ban đầu chưa chính xác, mọi phương pháp điều trị sau đó đều khó mang lại hiệu quả.
Bước thứ hai: Đánh giá việc sử dụng thuốc
Nghe có vẻ đơn giản, nhưng đây lại là nguyên nhân rất thường gặp.
Bác sĩ sẽ hỏi rất kỹ:
Thuốc được uống trước hay sau bữa ăn?
Có uống đều mỗi ngày không?
Có tự ý ngừng thuốc khi thấy đỡ không?
Có quên thuốc nhiều lần không?
Chỉ cần dùng thuốc sai thời điểm hoặc không đều đặn, hiệu quả điều trị có thể giảm đi đáng kể.
Đôi khi, chỉ cần điều chỉnh cách sử dụng thuốc, triệu chứng đã cải thiện rõ rệt mà không cần đổi sang thuốc khác.
Nếu nguyên nhân vẫn là acid
Sau khi đánh giá toàn diện, nếu xác định người bệnh vẫn còn trào ngược acid bệnh lý, bác sĩ có thể:
Điều chỉnh liều thuốc.
Thay đổi thời điểm uống thuốc.
Đổi sang loại thuốc phù hợp hơn.
Kết hợp thêm các thuốc hỗ trợ trong từng trường hợp.
Song song với đó là điều chỉnh lối sống như:
Giảm cân nếu thừa cân.
Không ăn quá no.
Không nằm ngay sau khi ăn.
Hạn chế rượu bia.
Bỏ thuốc lá.
Kê cao đầu giường khi ngủ nếu có trào ngược về đêm.
Điều trị sẽ đạt hiệu quả cao hơn khi thuốc và thay đổi lối sống được thực hiện đồng thời.
Nếu nguyên nhân là tăng nhạy cảm thực quản
Đây là nhóm người bệnh rất đặc biệt.
Ở họ, lượng acid có thể không còn nhiều nhưng thực quản vẫn phản ứng quá mức với những kích thích rất nhỏ.
Lúc này, mục tiêu điều trị không còn là giảm thêm acid mà là giảm sự nhạy cảm của hệ thần kinh thực quản.
Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể cân nhắc sử dụng các thuốc điều hòa cảm nhận đau với liều thấp. Những thuốc này không nhằm điều trị trầm cảm như nhiều người vẫn nghĩ, mà được sử dụng để làm giảm mức độ nhạy cảm của các đường dẫn truyền cảm giác đau giữa thực quản và não bộ.
Việc lựa chọn thuốc, liều lượng và thời gian điều trị cần được bác sĩ chuyên khoa theo dõi chặt chẽ.
Nếu là ợ nóng chức năng
Ở nhóm người bệnh này, các xét nghiệm không cho thấy tình trạng trào ngược bất thường.
Do đó, việc tiếp tục tăng liều thuốc giảm tiết acid thường không mang lại lợi ích.
Thay vào đó, bác sĩ sẽ tập trung vào:
Giảm cảm giác đau.
Cải thiện chất lượng giấc ngủ.
Kiểm soát căng thẳng.
Điều chỉnh lối sống.
Hướng dẫn người bệnh hiểu đúng về bệnh.
Khi người bệnh hiểu rõ cơ chế bệnh, tâm lý lo lắng cũng giảm đi, từ đó triệu chứng thường cải thiện đáng kể.
Nếu có rối loạn vận động thực quản
Điều trị sẽ hoàn toàn khác.
Tùy loại rối loạn, bác sĩ có thể:
Sử dụng thuốc giúp điều hòa nhu động thực quản.
Can thiệp nội soi.
Điều trị bằng các phương pháp chuyên sâu.
Phẫu thuật trong một số trường hợp đặc biệt.
Chính vì vậy, việc xác định đúng nguyên nhân trước khi điều trị là vô cùng quan trọng.
Có phải ai cũng cần phẫu thuật?
Theo ThS.BS Mai Viễn Phương, không phải cứ điều trị bằng thuốc chưa hiệu quả là người bệnh sẽ phải phẫu thuật. Trên thực tế, chỉ một tỷ lệ nhỏ người bệnh được chỉ định can thiệp phẫu thuật hoặc nội soi chống trào ngược.
Những trường hợp có thể được cân nhắc can thiệp thường bao gồm:
Đã được xác định rõ tình trạng trào ngược qua các xét nghiệm chuyên sâu.
Điều trị nội khoa tối ưu nhưng triệu chứng vẫn không cải thiện.
Có thoát vị khe hoành lớn.
Được bác sĩ đánh giá phù hợp với chỉ định can thiệp sau khi thăm khám toàn diện.
Phẫu thuật không phải là giải pháp dành cho tất cả người bệnh, mà chỉ được chỉ định khi thật sự cần thiết. Việc lựa chọn phương pháp điều trị cần dựa trên nguyên nhân gây triệu chứng, kết quả thăm khám và các xét nghiệm chuyên sâu nhằm mang lại hiệu quả điều trị tối ưu cho từng người bệnh.
Vai trò của thay đổi lối sống
Không có loại thuốc nào có thể thay thế hoàn toàn một lối sống lành mạnh.
Một số thay đổi đơn giản nhưng mang lại hiệu quả lâu dài:
Ăn chậm và nhai kỹ.
Không ăn quá no.
Tránh ăn trong vòng 2–3 giờ trước khi ngủ.
Duy trì cân nặng hợp lý.
Hạn chế rượu bia và thuốc lá.
Tập thể dục đều đặn.
Ngủ đúng giờ.
Học cách giảm căng thẳng.
Nhiều nghiên cứu cho thấy việc thay đổi lối sống có thể giúp giảm đáng kể tần suất và mức độ của các triệu chứng trào ngược.
Người bệnh cần kiên nhẫn
Điều trị trào ngược kháng trị thường không mang lại kết quả chỉ sau vài ngày.
Đặc biệt ở những người có tăng nhạy cảm thực quản hoặc ợ nóng chức năng, quá trình cải thiện có thể diễn ra từ từ.
Điều quan trọng là người bệnh cần:
Tin tưởng vào kế hoạch điều trị.
Tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ.
Không tự ý đổi thuốc.
Tái khám đúng hẹn.
Việc thay đổi thuốc liên tục theo lời truyền miệng hoặc thông tin trên mạng thường chỉ làm kéo dài thời gian điều trị.
Mục tiêu không chỉ là hết nóng rát
Trong y học hiện đại, điều trị thành công không chỉ là làm người bệnh hết triệu chứng trong vài ngày.
Mục tiêu lâu dài còn bao gồm:
Kiểm soát triệu chứng bền vững.
Hạn chế tái phát.
Giảm phụ thuộc vào thuốc khi có thể.
Phòng ngừa biến chứng.
Cải thiện chất lượng cuộc sống.
Giúp người bệnh ăn uống, làm việc và nghỉ ngơi bình thường.
Đây mới là kết quả điều trị mà cả bác sĩ và người bệnh cùng hướng tới.
Theo ThS.BS Mai Viễn Phương, điều trị thành công bệnh trào ngược dạ dày – thực quản không chỉ dừng lại ở việc kê thêm một loại thuốc hay tăng liều điều trị. Mỗi người bệnh đều có nguyên nhân gây triệu chứng, lối sống, công việc và những mối bận tâm khác nhau, vì vậy cần được tiếp cận theo hướng cá thể hóa.
Có người là nhân viên văn phòng thường xuyên tiếp khách nên khó duy trì chế độ ăn uống phù hợp. Có người là tài xế đường dài với giờ giấc sinh hoạt thất thường. Người cao tuổi có thể lo lắng khi triệu chứng kéo dài vì sợ mắc ung thư, trong khi nhiều người trẻ lại mất ngủ nhiều tháng do cảm giác nóng rát, ảnh hưởng đến công việc và cuộc sống.
Vì vậy, bên cạnh thăm khám lâm sàng và các xét nghiệm chuyên sâu, bác sĩ cũng dành thời gian tìm hiểu thói quen sinh hoạt, đặc điểm công việc, khả năng tuân thủ điều trị cũng như mong muốn của từng người bệnh. Đây là nền tảng của điều trị cá thể hóa – xu hướng đang được áp dụng rộng rãi trong y học hiện đại.
Tại Khoa Tiêu hóa, Bệnh viện Quốc tế Mỹ (AIH), với đội ngũ bác sĩ chuyên khoa giàu kinh nghiệm cùng hệ thống nội soi Olympus độ phân giải cao và các phương tiện chẩn đoán chuyên sâu, người bệnh được đánh giá toàn diện để xác định chính xác nguyên nhân gây triệu chứng, từ đó xây dựng phác đồ điều trị phù hợp cho từng trường hợp.
"Mục tiêu của chúng tôi không chỉ là kiểm soát triệu chứng như nóng rát hay ợ chua, mà còn giúp người bệnh cải thiện chất lượng cuộc sống, lấy lại giấc ngủ ngon, sự tự tin và an tâm trong sinh hoạt hằng ngày", ThS.BS Mai Viễn Phương nhấn mạnh.
Những điều cần nhớ
Điều trị trào ngược kháng trị bắt đầu bằng việc tìm đúng nguyên nhân.
Không phải mọi trường hợp đều cần tăng liều thuốc giảm tiết acid.
Tăng nhạy cảm thực quản, ợ nóng chức năng và rối loạn vận động thực quản cần hướng điều trị khác với trào ngược do acid.
Thay đổi lối sống là một phần không thể thiếu của điều trị.
Điều trị cá thể hóa giúp nâng cao hiệu quả và hạn chế việc sử dụng thuốc không cần thiết.
Tài liệu tham khảo
Sawada A, Sifrim D, Fujiwara Y. Esophageal Reflux Hypersensitivity: A Comprehensive Review. Gut and Liver. 2023;17(6):831–842.
----------------------
Đăng ký khám và tư vấn tại Bệnh viện Quốc tế Mỹ (AIH)
☎Hotline: 1900 3399 || (028) 3910 9999
🌏Website: www.aih.com.vn
📍Địa chỉ: (Lối vào 199 Nguyễn Hoàng) Số 6, Đường Bắc Nam 3, Phường Bình Trưng (Quận 2 cũ), TP. Hồ Chí Minh
Leave a comment