Notification
THANK YOU FOR MAKING AN APPOINTMENT AT AIH.
Would you like to pre-register?
Please fill in the information below
Urgent
MEN VI SINH (PROBIOTIC): KHI NÀO NÊN DÙNG, KHI NÀO KHÔNG? GÓC NHÌN TỪ BÁC SĨ TIÊU HÓA
Men vi sinh có thực sự tốt cho tất cả mọi người? Thạc sĩ, Bác sĩ Mai Viễn Phương, Trưởng Đơn vị Nội soi tiêu hóa, Bệnh viện Quốc tế Mỹ (AIH) sẽ làm rõ khi nào nên dùng probiotic, khi nào không nên lạm dụng và những điều người bệnh thường hiểu nhầm.
“Bác sĩ ơi, tôi uống men vi sinh mỗi ngày có tốt không?”
Có người vừa bước vào đã đặt lên bàn vài hộp men vi sinh với đủ thương hiệu khác nhau rồi hỏi:
“Tôi uống luân phiên như thế này có tốt hơn không?”
Có người lại nói:
“Tôi thấy quảng cáo bảo uống hằng ngày để tăng miễn dịch, phòng ung thư và giúp sống lâu hơn.”
Trong khi đó, cũng có những người bệnh rất thất vọng vì đã sử dụng men vi sinh nhiều tháng nhưng tình trạng đầy bụng, táo bón hoặc tiêu chảy gần như không cải thiện.
Những câu chuyện đó cho thấy probiotic đang được quan tâm hơn bao giờ hết. Tuy nhiên, cùng với sự quan tâm là rất nhiều thông tin chưa chính xác.
Probiotic không phải là "thuốc bổ đường ruột" dành cho tất cả mọi người
Theo bác sĩ Phương, ở một số tình huống, probiotic đã được chứng minh có lợi.
Ở nhiều tình huống khác, bằng chứng còn hạn chế hoặc hoàn toàn chưa đủ để khuyến cáo sử dụng thường quy.
Probiotic là gì?
Theo định nghĩa của Hiệp hội Khoa học Quốc tế về Probiotic và Prebiotic (ISAPP), probiotic là:
Những vi sinh vật sống, khi được sử dụng với lượng thích hợp, mang lại lợi ích cho sức khỏe của vật chủ.
Có hai điểm rất quan trọng trong định nghĩa này.
Thứ nhất, phải là vi sinh vật còn sống.
Thứ hai, phải có bằng chứng khoa học chứng minh lợi ích của chính chủng vi khuẩn đó.
Điều này có nghĩa là không phải sản phẩm nào ghi "men vi sinh" cũng có hiệu quả giống nhau.
Hiệu quả của probiotic phụ thuộc vào:
Chủng vi khuẩn.
Liều lượng.
Thời gian sử dụng.
Bệnh lý đang điều trị.
Đối tượng sử dụng.
Một chủng có hiệu quả với tiêu chảy do kháng sinh chưa chắc đã giúp cải thiện táo bón hoặc hội chứng ruột kích thích.
Probiotic hoạt động như thế nào?
Mặc dù còn nhiều điều đang được nghiên cứu, các nhà khoa học cho rằng probiotic có thể mang lại lợi ích thông qua nhiều cơ chế khác nhau.
Ví dụ:
Cạnh tranh vị trí bám với vi khuẩn gây bệnh.
Tiết ra một số chất giúp ức chế vi khuẩn có hại.
Hỗ trợ duy trì hàng rào bảo vệ niêm mạc ruột.
Điều hòa phản ứng miễn dịch.
Tham gia sản xuất một số chất chuyển hóa có lợi.
Tuy nhiên, điều quan trọng cần nhớ là: Probiotic không "thay thế" toàn bộ hệ vi sinh đường ruột.
Đường ruột của mỗi người chứa hàng chục nghìn tỷ vi sinh vật với hàng trăm đến hàng nghìn loài khác nhau.
Trong khi đó, một sản phẩm probiotic thường chỉ chứa một hoặc vài chủng vi khuẩn. Vì vậy, đừng kỳ vọng rằng chỉ cần uống một hộp probiotic là có thể "tái tạo" toàn bộ hệ vi sinh.
Khi nào probiotic có thể mang lại lợi ích?
Dựa trên các hướng dẫn của các hội chuyên ngành tiêu hóa quốc tế, probiotic có thể được cân nhắc trong một số tình huống sau.
1. Tiêu chảy liên quan đến kháng sinh
Đây là một trong những chỉ định có nhiều bằng chứng nhất.
Kháng sinh không chỉ tiêu diệt vi khuẩn gây bệnh mà còn làm giảm nhiều vi khuẩn có lợi trong đường ruột.Ở một số người, điều này dẫn đến tiêu chảy trong hoặc sau khi sử dụng thuốc.
Một số chủng probiotic đã được chứng minh có thể giúp giảm nguy cơ tiêu chảy liên quan đến kháng sinh, đặc biệt ở những người có nguy cơ cao. Tuy nhiên, không phải tất cả các sản phẩm đều có hiệu quả như nhau.
2. Một số trường hợp hội chứng ruột kích thích (IBS)
Người mắc IBS thường bị đầy hơi, đau bụng, táo bón hoặc tiêu chảy kéo dài.
Một số nghiên cứu cho thấy một số chủng probiotic có thể giúp cải thiện triệu chứng ở một số người bệnh.
Tuy nhiên, mức độ cải thiện thường không giống nhau và không phải ai cũng đáp ứng. Do đó, probiotic chỉ là một phần trong kế hoạch điều trị, bên cạnh điều chỉnh chế độ ăn, quản lý căng thẳng và sử dụng thuốc khi cần.
3. Sau một số đợt nhiễm trùng đường ruột
Sau khi bị tiêu chảy cấp hoặc nhiễm khuẩn đường tiêu hóa, hệ vi sinh cần thời gian để phục hồi.
Ở một số trường hợp, bác sĩ có thể cân nhắc sử dụng probiotic nhằm hỗ trợ quá trình này.
Tuy nhiên, quyết định sử dụng cần dựa trên từng người bệnh cụ thể.
Khi nào chưa có đủ bằng chứng để khuyến cáo?
Đây là phần thường bị bỏ qua trong các quảng cáo.
Hiện nay, chưa có đủ bằng chứng khoa học để khuyến cáo tất cả mọi người sử dụng probiotic với mục đích:
Phòng ngừa ung thư.
Làm chậm quá trình lão hóa.
Tăng tuổi thọ.
Điều trị gan nhiễm mỡ.
Điều trị đái tháo đường.
Điều trị béo phì.
Điều trị trầm cảm.
Điều trị lo âu.
Điều trị tự kỷ.
"Thải độc" đường ruột.
"Làm sạch" hệ vi sinh.
Điều này không có nghĩa probiotic không có tiềm năng.
Ngược lại, đây là lĩnh vực đang được nghiên cứu rất mạnh. Nhưng ở thời điểm hiện nay, bằng chứng vẫn chưa đủ để đưa vào các khuyến cáo điều trị thường quy.
Những ai không nên tự ý sử dụng probiotic?
Đa số người khỏe mạnh có thể sử dụng probiotic mà không gặp vấn đề nghiêm trọng.
Tuy nhiên, ở một số đối tượng, việc sử dụng cần được bác sĩ cân nhắc kỹ hơn.
Ví dụ:
Người suy giảm miễn dịch nặng.
Người đang hóa trị ung thư.
Người vừa ghép tạng.
Người có catheter tĩnh mạch trung tâm.
Người bệnh nặng đang điều trị hồi sức tích cực.
Trong những trường hợp này, nguy cơ và lợi ích cần được đánh giá cẩn thận trước khi quyết định sử dụng.
Một số hiểu lầm phổ biến
Một số người bệnh thay đổi liên tục các loại probiotic vì nghĩ rằng "đổi loại sẽ mạnh hơn".
Có người uống cùng lúc ba hoặc bốn sản phẩm khác nhau.
Có người dùng suốt nhiều năm dù không có triệu chứng gì.
Trong khi đó, chế độ ăn vẫn rất ít rau xanh, thường xuyên thức khuya và hầu như không vận động.
Thực tế, probiotic không thể bù đắp cho một lối sống thiếu lành mạnh.
Nếu môi trường trong đường ruột không thuận lợi, những vi khuẩn có lợi cũng khó phát huy tác dụng như mong muốn.
Điều quan trọng cần hiểu về hệ vi sinh
Nếu phải chọn một yếu tố quan trọng nhất để nuôi dưỡng hệ vi sinh đường ruột, bác sĩ Phương đề xuất đề xuất chọn một chế độ ăn đa dạng, giàu chất xơ và được duy trì lâu dài. Bởi vì hệ vi sinh khỏe mạnh không đến từ một viên thuốc.
Đó là kết quả của những lựa chọn lặp đi lặp lại mỗi ngày: ăn nhiều rau xanh hơn, bổ sung trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, ngủ đủ giấc, vận động thường xuyên và sử dụng kháng sinh đúng chỉ định.
Probiotic có thể hữu ích trong một số tình huống, nhưng chỉ phát huy tối đa hiệu quả khi được đặt trong một chiến lược chăm sóc sức khỏe toàn diện.
Muốn hệ vi sinh khỏe, cần bắt đầu từ đâu?
Trong thực hành lâm sàng, Bác sĩ Phương không khuyên người bệnh chỉ dựa vào một sản phẩm để cải thiện sức khỏe đường ruột. Điều bác sĩ quan tâm hơn là tìm hiểu vì sao hệ tiêu hóa của người bệnh đang gặp vấn đề.
Thói quen sinh hoạt và ăn uống của mỗi người cũng có thể ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe đường ruột. Lịch làm việc bận rộn khiến nhiều người ăn uống thất thường, trong khi những người thường xuyên làm ca đêm có thể gặp khó khăn trong việc duy trì giờ giấc sinh hoạt ổn định. Với người chịu áp lực kéo dài, các triệu chứng của hội chứng ruột kích thích cũng có thể tái diễn thường xuyên hơn. Bên cạnh đó, không ít người chủ động sử dụng nhiều loại men vi sinh nhưng lại chưa được đánh giá đầy đủ về chế độ ăn, giấc ngủ và các bệnh lý nền có thể liên quan.
Tại Khoa Tiêu hóa – Bệnh viện Quốc tế Mỹ, chúng tôi luôn tiếp cận người bệnh theo hướng cá thể hóa. Mỗi quyết định điều trị, bao gồm cả việc có nên sử dụng probiotic hay không, đều dựa trên triệu chứng, bệnh lý, hoàn cảnh sống và bằng chứng khoa học hiện có. Mục tiêu của chúng tôi không chỉ là giúp người bệnh giảm triệu chứng trước mắt mà còn xây dựng một hệ tiêu hóa khỏe mạnh, bền vững và phù hợp với cuộc sống của mỗi người.
Tài liệu tham khảo
1. International Scientific Association for Probiotics and Prebiotics (ISAPP). Consensus statement on the definition and scope of probiotics. Nature Reviews Gastroenterology & Hepatology.
2. Su GL, Ko CW, Bercik P, et al. AGA Clinical Practice Guidelines on the Role of
----------------------
Đăng ký khám và tư vấn tại Bệnh viện Quốc tế Mỹ (AIH)
☎Hotline: 1900 3399 || (028) 3910 9999
🌏Website: www.aih.com.vn
📍Địa chỉ: (Lối vào 199 Nguyễn Hoàng) Số 6, Đường Bắc Nam 3, Phường Bình Trưng (Quận 2 cũ), TP. Hồ Chí Minh
Leave a comment