Thông báo
CẢM ƠN QUÝ KHÁCH ĐÃ ĐẶT LỊCH KHÁM TẠI AIH.
Quý khách có muốn đăng ký thông tin trước không?
Vui lòng điền vào thông tin bên dưới
Khẩn cấp
VÌ SAO THỰC QUẢN TRỞ NÊN QUÁ NHẠY CẢM? HIỂU ĐÚNG ĐỂ ĐIỀU TRỊ HIỆU QUẢ
Bạn đã uống thuốc trào ngược nhưng vẫn còn nóng rát?
Nhiều người bị trào ngược dạ dày – thực quản sau khi uống thuốc vài tuần sẽ thấy triệu chứng cải thiện rõ rệt. Tuy nhiên, cũng có không ít trường hợp đã điều trị nhiều tháng, thậm chí nhiều năm, nhưng cảm giác nóng rát sau xương ức, ợ nóng hoặc đau tức ngực vẫn không hết.
Không ít người nghĩ rằng bệnh của mình quá nặng hoặc thuốc không đủ mạnh nên tự ý tăng liều, đổi thuốc hoặc dùng thuốc kéo dài. Thực tế, vấn đề đôi khi không còn nằm ở lượng acid trong dạ dày mà nằm ở độ nhạy của thực quản.
Theo Thạc sĩ, Bác sĩ Mai Viễn Phương, Trưởng Đơn vị Nội soi tiêu hóa, Bệnh viện Quốc tế Mỹ (AIH), đây là tình trạng được gọi là tăng nhạy cảm thực quản – một nguyên nhân ngày càng được các bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa quan tâm ở những người vẫn còn triệu chứng dù đã điều trị đúng.
Tăng nhạy cảm thực quản là gì?
Để dễ hình dung, có thể ví thực quản như vùng da trên cơ thể. Khi da khỏe mạnh, một cái chạm nhẹ thường không gây cảm giác đáng kể. Nhưng khi vùng da bị tổn thương hoặc trở nên nhạy cảm, ngay cả một tác động rất nhẹ cũng có thể gây cảm giác rát hoặc đau.
Thực quản cũng có cơ chế tương tự. Ở người khỏe mạnh, hiện tượng một lượng nhỏ dịch từ dạ dày trào ngược lên thực quản vẫn có thể xảy ra trong ngày. Đây có thể là hiện tượng sinh lý bình thường và thường không gây ra triệu chứng rõ rệt.
Tuy nhiên, ở người tăng nhạy cảm thực quản, chỉ một lượng rất nhỏ dịch trào ngược cũng có thể kích hoạt cảm giác nóng rát, đau hoặc khó chịu. Dịch này không nhất thiết phải có tính acid mới gây ra triệu chứng.
Nói cách khác, vấn đề nằm ở chỗ thực quản trở nên nhạy cảm hơn với những kích thích vốn có thể không gây triệu chứng ở người bình thường, chứ không đồng nghĩa với việc lượng acid trong dạ dày đã tăng lên.
Vì sao thực quản trở nên quá nhạy cảm?
Hiện nay, các nhà khoa học cho rằng tăng nhạy cảm thực quản là kết quả của nhiều cơ chế phối hợp, chứ không chỉ do một nguyên nhân duy nhất.
1. Thực quản từng bị kích thích bởi acid trong thời gian dài
Đây là một trong những cơ chế thường gặp khiến cảm giác nóng rát vẫn kéo dài dù tình trạng viêm đã được kiểm soát.
Khi acid dạ dày liên tục trào ngược lên thực quản trong nhiều tháng hoặc nhiều năm, niêm mạc thực quản phải chịu sự kích thích lặp đi lặp lại. Ban đầu, tình trạng này có thể gây viêm và tổn thương niêm mạc.
Nếu kéo dài, các đầu mút thần kinh cảm giác trong thành thực quản có thể trở nên nhạy cảm hơn. Vì vậy, ngay cả khi lượng acid đã được kiểm soát và niêm mạc gần như hồi phục, người bệnh vẫn có thể cảm nhận rõ cảm giác nóng rát, đau hoặc khó chịu.
Đây cũng là lý do một số người bệnh chia sẻ:
“Nội soi đã hết viêm nhưng tôi vẫn còn đau.”
2. Các dây thần kinh trong thực quản phản ứng quá mức
Thực quản chứa rất nhiều đầu tận thần kinh cảm giác, giúp cơ thể nhận biết các kích thích như nhiệt độ, áp lực và thành phần hóa học.
Ở người bình thường, các đầu tận thần kinh này chỉ phát tín hiệu rõ rệt khi mức độ kích thích đủ mạnh. Tuy nhiên, khi thực quản trở nên tăng nhạy cảm, ngưỡng kích thích có thể bị hạ thấp, khiến hệ thần kinh phản ứng mạnh hơn với những tác động vốn rất nhẹ.
Khi đó, chỉ một lượng acid nhỏ hoặc ngay cả những cơn co bóp sinh lý bình thường của thực quản cũng có thể được não bộ cảm nhận thành nóng rát, đau hoặc khó chịu.
Nói cách khác, vấn đề không nhất thiết nằm ở việc kích thích quá mạnh, mà có thể do hệ thần kinh cảm giác của thực quản đang phản ứng quá mức.
3. Não bộ cũng góp phần làm triệu chứng nặng hơn
Không chỉ thực quản thay đổi, não bộ cũng đóng vai trò quan trọng.
Thông thường, não có khả năng "lọc" bớt những tín hiệu nhỏ từ cơ thể để chúng ta không cảm nhận quá nhiều.
Ở người có tăng nhạy cảm thực quản, cơ chế này hoạt động kém hiệu quả.
Não nhận và khuếch đại tín hiệu từ thực quản, khiến người bệnh cảm thấy đau hoặc nóng rát rõ hơn.
Đó là lý do hai người có cùng lượng acid trào ngược nhưng mức độ khó chịu lại hoàn toàn khác nhau.
4. Căng thẳng kéo dài
Stress không phải nguyên nhân trực tiếp gây trào ngược, nhưng có thể làm triệu chứng trở nên nặng hơn.
Khi cơ thể thường xuyên căng thẳng:
Não bộ trở nên nhạy cảm hơn với cảm giác đau.
Người bệnh chú ý nhiều hơn đến các triệu chứng.
Cảm giác nóng rát kéo dài và xuất hiện thường xuyên hơn.
Đây cũng là lý do nhiều người thấy bệnh nặng lên trong giai đoạn áp lực công việc hoặc mất ngủ kéo dài.
5. Niêm mạc thực quản trở nên "mong manh" hơn
Ở một số người, hàng rào bảo vệ niêm mạc thực quản bị suy yếu.
Khi đó, acid và các thành phần trong dịch vị dễ tiếp xúc với các đầu dây thần kinh hơn.
Hậu quả là cảm giác nóng rát xuất hiện ngay cả khi lượng acid không nhiều.
Ai dễ bị tăng nhạy cảm thực quản?
Tình trạng này thường gặp ở:
Người bị trào ngược kéo dài nhiều năm.
Người đã điều trị trào ngược nhưng triệu chứng vẫn còn.
Người thường xuyên căng thẳng hoặc lo âu.
Người có hội chứng ruột kích thích hoặc các rối loạn tiêu hóa chức năng khác.
Phụ nữ có xu hướng gặp nhiều hơn nam giới trong một số nghiên cứu.
Điều này không có nghĩa là ai thuộc nhóm trên cũng mắc bệnh, nhưng nguy cơ sẽ cao hơn.
Tăng nhạy cảm thực quản có giống bệnh trào ngược không?
Theo BS. Mai Viễn Phương, câu trả lời là không hoàn toàn giống nhau.
Ở bệnh trào ngược dạ dày – thực quản (GERD), triệu chứng thường liên quan đến tình trạng dịch dạ dày, đặc biệt là acid, trào ngược lên thực quản và gây kích thích niêm mạc.
Trong khi đó, ở tăng nhạy cảm thực quản, lượng acid có thể hoàn toàn bình thường nhưng thực quản lại phản ứng quá mức.
Vì vậy, triệu chứng của hai bệnh gần như giống nhau:
Nóng rát sau xương ức.
Ợ nóng.
Đau tức ngực.
Khó chịu sau ăn.
Nhưng hướng điều trị có thể khác nhau.
Vì sao uống thuốc giảm tiết acid vẫn không khỏi?
Đây là câu hỏi được rất nhiều người quan tâm.
Thuốc giảm tiết acid có tác dụng làm giảm lượng acid trong dạ dày.
Nếu nguyên nhân gây triệu chứng là acid, thuốc sẽ rất hiệu quả.
Nhưng nếu nguyên nhân chính là thực quản quá nhạy cảm, việc giảm thêm acid không giải quyết được gốc rễ vấn đề.
Có thể ví như một chiếc chuông báo động đã trở nên quá nhạy.
Dù chỉ có một cơn gió nhẹ cũng đủ làm chuông reo.
Lúc này, vấn đề không phải là gió quá mạnh mà là chiếc chuông cần được điều chỉnh lại.
Làm thế nào để biết mình có bị tăng nhạy cảm thực quản?
Bác sĩ sẽ dựa vào:
Triệu chứng.
Kết quả nội soi.
Mức độ đáp ứng với điều trị.
Một số xét nghiệm chuyên sâu nếu cần.
Nếu nội soi bình thường nhưng triệu chứng vẫn kéo dài, bác sĩ có thể chỉ định đo pH thực quản kết hợp trở kháng trong 24 giờ để đánh giá lượng dịch trào ngược và xác định xem triệu chứng có thực sự liên quan đến các đợt trào ngược hay không.
Đây là bước quan trọng giúp phân biệt tăng nhạy cảm thực quản với bệnh trào ngược dạ dày – thực quản hoặc ợ nóng chức năng.
Điều trị như thế nào?
Điều trị không chỉ đơn thuần là uống thuốc giảm tiết acid.
Tùy từng người bệnh, bác sĩ có thể:
Điều chỉnh cách sử dụng thuốc.
Điều trị trào ngược nếu còn acid trào ngược bất thường.
Sử dụng các thuốc giúp giảm sự nhạy cảm của thực quản trong những trường hợp phù hợp.
Hướng dẫn kiểm soát căng thẳng, cải thiện giấc ngủ và thay đổi lối sống.
Mục tiêu cuối cùng không chỉ là giảm acid mà còn giúp thực quản "bớt nhạy" và cải thiện chất lượng cuộc sống.
Khi nào nên đi khám bác sĩ?
Bạn nên đến khám chuyên khoa tiêu hóa nếu:
Đã điều trị trào ngược từ 8 tuần trở lên nhưng vẫn còn nóng rát.
Nội soi bình thường nhưng triệu chứng kéo dài.
Triệu chứng tái phát ngay sau khi ngừng thuốc.
Đau ngực tái diễn dù đã loại trừ bệnh tim.
Có khó nuốt, sụt cân hoặc nôn ra máu.
Việc khám sớm giúp xác định đúng nguyên nhân và tránh sử dụng thuốc kéo dài không cần thiết.
Khoa Tiêu hóa – Bệnh viện Quốc tế Mỹ đồng hành cùng người bệnh
Tại Khoa Tiêu hóa – Bệnh viện Quốc tế Mỹ (AIH), người bệnh được thăm khám và đánh giá bởi đội ngũ bác sĩ chuyên khoa có nhiều năm kinh nghiệm trong chẩn đoán, điều trị các bệnh lý đường tiêu hóa, đặc biệt là các vấn đề liên quan đến thực quản.
Với hệ thống nội soi Olympus thế hệ mới, bác sĩ có thể quan sát chi tiết niêm mạc, hỗ trợ phát hiện các tổn thương do trào ngược như viêm thực quản, Barrett thực quản cùng nhiều bệnh lý khác của đường tiêu hóa trên.
Đối với những trường hợp triệu chứng trào ngược kéo dài hoặc tái diễn dù đã điều trị, bác sĩ sẽ đánh giá toàn diện để xác định nguyên nhân và phân biệt giữa bệnh trào ngược dạ dày – thực quản, tăng nhạy cảm thực quản, ợ nóng chức năng và các tình trạng có biểu hiện tương tự. Từ đó, hướng điều trị được lựa chọn phù hợp với tình trạng của từng người bệnh.
Nếu bạn vẫn thường xuyên nóng rát sau xương ức, ợ nóng hoặc khó chịu dù đã điều trị, đừng vội tự ý đổi thuốc. Hãy thăm khám Khoa Tiêu hóa – Bệnh viện Quốc tế Mỹ để được thăm khám, đánh giá nguyên nhân và điều trị đúng hướng.
Tài liệu tham khảo
Sawada A, Sifrim D, Fujiwara Y. Esophageal Reflux Hypersensitivity: A Comprehensive Review. Gut and Liver. 2023;17(6):831–842.
----------------------
Đăng ký khám và tư vấn tại Bệnh viện Quốc tế Mỹ (AIH)
☎Hotline: 1900 3399 || (028) 3910 9999
🌏Website: www.aih.com.vn
📍Địa chỉ: (Lối vào 199 Nguyễn Hoàng) Số 6, Đường Bắc Nam 3, Phường Bình Trưng (Quận 2 cũ), TP. Hồ Chí Minh
Để lại bình luận